Samodzielność i Odpowiedzialność Artykuły

Końcówka roku szkolnego

Połowa czerwca, za chwilę wakacje, ale jeszcze mamy kilka dni w szkole. Nadzieja na nauczanie - nikła. Stopnie wystawione, lato wydaje się na tyle bliskie, że odciąga uwagę od wszystkiego, co jeszcze pozostało do zrobienia. Zamiast próby dokończenia „realizacji...

czytaj dalej

Sprawczość w małych wyzwaniach – 5 x C

Sprawczość to termin powtarzany teraz bardzo często. Jednak mało jest wskazówek, jak ją budować w szkole. Nie przychodzi ona sama z siebie, trzeba się w niej ćwiczyć. W tym wpisie o tym, jak zachęcić uczniów do podejmowania małych wyzwań, aby budować ich sprawczość....

czytaj dalej

Praktyczne sposoby na zwiększenie zaangażowanie uczniów

Najczęstszym problemem, który zgłaszają nauczyciel jest brak zaangażowania uczniów w naukę. W trzech kolejnych częściach 12 praktycznych wskazówek dla nauczyciela, jak może wpłynąć na zwiększenie zaangażowania uczniów. Po pierwsze nie wystarczy apelować do uczniów,...

czytaj dalej

Wspólne testy

Wielu edukatorów apeluje, aby nauczyciele przeprowadzali w szkole mniej sprawdzianów i testów. W myśl zasady, że od sprawdzania nie przybywa wiedzy. Jest to tylko połowicznie dobra wskazówka. Faktycznie przeprowadzanie często testów ocenianych sumująco - stopniem nie...

czytaj dalej

Przywoływanie – wyjściówki i wejściówki

Badania naukowe wskazują na konieczność w nauczaniu – pomocy przywołanie informacji z pamięci. W tym wpisie, jak to zrobić przy wyjściówek i wejściówek. Nauczyciele najczęściej poprzez przypominanie sprawdzają, co pozostaje uczniom w pamięci, a warto używać...

czytaj dalej

Skup się!

Czasami nauczyciel apeluje do ucznia – skup się! Czy taki apel działa, i co zrobić, aby uczniowie się skupili?   W tym wpisie strategie poparte badaniami, które pomagają uczniom skupić się na zadaniu. Nauka wymaga skupienia. Uczniom wydaje się, że mogą robić...

czytaj dalej

Myślenie i sprawczość w dobie AI

Dwie sprawy: Myślenie i podejmowanie decyzji. Jak one się zmieniają wraz z rozwojem sztucznej inteligencji? Myślenie Spotykam się często z opinią, że sztuczna inteligencja pomaga w pracy, skraca czas i zmniejsza wysiłek. Jest to opinia najczęściej wyrażana przez osoby...

czytaj dalej

Uczniu bądź dobry dla siebie

Nie brakuje przekazów na temat życzliwości. Większość uczniów doskonale rozumie, jak ważne jest okazywanie życzliwości innym. Kochaj bliźniego swego jak siebie samego. Jednak niewiele uwagi poświęca się wartości bycia życzliwym dla siebie. W tym wpisie  - kilka rad...

czytaj dalej

Nauka przemawiania w szkole – gra Um

Nauka przemawiania w szkole prawie nie występuje. Nauczyciel ma program nauczania i stara się go zrealizować, a uczenie umiejętności przemawiania nie jest bezpośrednio zawarte w programie, choć na pewno można odnaleźć tę umiejętność w podstawie programowej. W tym...

czytaj dalej

Klasa wolna od AI

Nauczycielka Chanei Bond w  Southwest High School okręgu szkolnym Fort Worth postanowiła wyeliminować sztuczną inteligencję z nauki w klasie szkolnej. Nie stało się tak z braku dostępu do Internetu, czy do laptopów, była to przemyślana decyzja, aby poprawić proces...

czytaj dalej

7 pomysłów na samoocenę uczniów

Zachęcanie uczniów do samooceny pomaga uczniom w samodzielności i wzięciu odpowiedzialności za własna naukę. Samoocena pomaga uczniom wyrobić nawyk, który będzie im służył przez całe życie. Jest ona również podstawowym narzędziem piątej strategii oceniania...

czytaj dalej

Jak rozwijać u uczniów sprawczość w uczeniu się

Sprawczość to dyskutowane obecnie pojęcie i pożądana umiejętność. Wielu uczniów potrzebuje wsparcia w rozwijaniu umiejętności samoregulacji, samodzielności i sprawczości. W tym wpisie propozycja kilku ćwiczeń rozwijających sprawczość. Nikt nie rodzi się z...

czytaj dalej

Nauczanie pokolenia – „Dlaczego?”

Pokolenie Z, bo o nim mówimy zadaje ciągle pytanie – Dlaczego? Dlaczego to robimy? Dlaczego to ma znaczenie? Dlaczego mam to wiedzieć? Poprzednie pokolenia ufały nauczycielom, że wiedzą dlaczego czegoś nauczają, że to się na pewno przyda. To się teraz zmieniło,...

czytaj dalej

Uważny czas przed feriami

Dzielą nas tygodnie do przerwy zimowej. Czuć zmęczenie organizmu. Do tego brak słońca, rano ciemno i po powrocie ze szkoły też. Zaangażowanie uczniów maleje, nauczyciele szykują się do oceniania semestralnego. Trudny czas. Potrzeba spokoju i chwil resetu. Można robić...

czytaj dalej

Podejmowania decyzji

W szkole uczniowie powinni uczyć się podejmowania decyzji. Szkoła nie jest jedynie miejscem pozyskiwania wiedzy, równie ważne są zdobywane umiejętności, a jedną z nich jest umiejętność podejmowania decyzji. Szczególnie teraz, gdy sprawczość jest teraz tak często...

czytaj dalej

Motywujący nowy początek

Badania pokazują, że ludzie są zmotywowani do działania, gdy je rozpoczynają, potem motywacja i zaangażowanie mogą spadać. Dlatego warto wykorzystać efekt nowości. Sami możemy również zaobserwować to zjawisko. Patrząc na dzieci, które zaczynają bawić się w dom,...

czytaj dalej

Ciekawość w służbie nauczania

Prawdziwa nauka ma miejsce, gdy budzi się ciekawość ucznia. W dzisiejszym świecie przepełnionym informacjami potrzebujemy czegoś więcej niż tylko dostępu do faktów. Potrzebujemy świadomości i sensu tego, czego się uczymy. W tym wpisie wskazówki, jak nauczyciel może...

czytaj dalej

Poprawianie koncentracji – 3 strategie

Podstawą zaangażowania się jest skupienie. Jeśli nie ma skupienia, to trudno słuchać i angażować się. Szczególnie trudno jest skupić się uczniom z lękiem, z problemami koncentracją, z ADHD lub w spektrum autyzmu. Donna Phillips opracowała trzy strategie pomagające...

czytaj dalej

Samoocena uczniowska, a wystawianie sobie samemu stopnia

Samoocena uczniowska jest doceniana przez wielu edukatorów i nauczycieli. Jest też sztandarem oceniania kształtującego. Piąta strategia OK głosi: Wspomaganie uczniów, by stali się autorami procesu swojego uczenia się. Podstawą tej strategii jest samoocena. Uczeń wie i...

czytaj dalej

Autorefleksja uczniów na temat własnego rozwoju

Czy nasi uczniowie zdają sobie sprawę z własnych postępów i rozwoju? Zapewne kierują się w ocenie wynikami sprawdzianów. Jednak tak pozyskana refleksja przychodzi za późno, jest podsumowująca i trudna do wykorzystania w przyszłości. Autorefleksja jest bardzo...

czytaj dalej

Argumenty przeciwko ocenianiu stopniami prac domowych

Spotkałam się z opinią, że sugestia Ministerstwa Edukacji, aby nie oceniać prac domowych jest naruszeniem autonomii nauczyciela. Sprawa autonomii jest poruszana zarówno przez ministerstwo, jak i przez nauczycieli. W tym wpisie o autonomii nauczyciela, zapisach w...

czytaj dalej

Jak mam się uczyć?

Mówimy uczniom często, czego mają się uczyć, ale rzadko, jak się uczyć. Trzeba pracować nad tym wraz z uczniami. Nie ma jednego przepisu – jak się uczyć? Sami uczniowie muszą znaleźć dla siebie najlepsze strategie uczenia się. W „jak” pomagają: planowanie,...

czytaj dalej

Wybór a odpowiedzialność

Brak wyboru owocuje biernością uczniów, a czasami nawet buntem. Wybór to podstawa samodzielności i odpowiedzialności, a więc V strategii oceniania kształtującego: Wspomaganie uczniów, by stali się autorami procesu swojego uczenia się. System edukacyjny ogranicza...

czytaj dalej

Samoocena w trzech odsłonach

Wpis inspirowany rozdziałem 5 z książki Susan M. Brookhart Classroom Assessment Essentials (ASCD 2023). Autorka docenia w nim samoocenę uczniowską. Istnieją różne strategie samooceny, ważne jest, aby w klasie szkolnej panowała kultura uczenia się. Bez tego strategie...

czytaj dalej

Co mogę odjąć?

Badania profesora Leidy Klotza wykazały, że ludzie mają tendencję do dodawania, a nie odejmowania. Patrząc na szkołę, możemy to często zaobserwować - dodatkowy program nauczania, dodatkowa inicjatywa, dodatkowy projekt itd. Może dlatego, że odejmowanie jest...

czytaj dalej

Samoocena pomaga w procesie uczenia się

Samoocena uczniów jest bardziej skomplikowana niż zwykłe pytanie skierowane do uczniów:  Jak myślisz, jak ci poszło? W samoocenie nie chodzi o sam wynik, ale również o proces dochodzenia do wyniku - o proces metapoznawczy. Znani eksperci edukacyjni, tacy jak Paul...

czytaj dalej

Angażuj uczniów poprzez zadawanie im pytań

Psychiatra William Glasser twierdzi, że motywuje nas pięć podstawowych potrzeb: bezpieczeństwo, przynależność, władza, wolność i zabawa. Jakie zatem wnioski dla nauczania? Bezpieczeństwo Mówimy o bezpieczeństwie psychicznym, czyli o tym, aby uczeń nie był narażony na...

czytaj dalej

Czy uczniowie lubią samoocenę?

Czy uczniowie lubią samoocenę? Myślę, że – to zależy jaką. Każdy nauczyciel zaleca uczniom w pewnym zakresie samoocenę, np. przeprowadza test, podaje wyniki i poleca uczniom sprawdzić własne odpowiedzi. Często uczniowie nie wiedzą, po co mają dokonać samooceny lub nie...

czytaj dalej

Samosterowny uczeń

Wszyscy chcemy, aby nasi uczniowie stali się niezależnymi, samodzielnymi i odpowiedzialnymi uczącymi się. Kiedy uczniom trudno jest skupić się na zadaniu, osiągnąć cele i przejąć odpowiedzialność za swoją naukę, zapewne brakuje im właśnie samoregulacji. Uczniowie,...

czytaj dalej

Kontrola i jej odpuszczanie

Odpuszczenie kontroli może być dla człowieka dużym wyzwaniem. Z takim wyzwaniem borykają się też nauczyciele. O nich na końcu wpisu. Aby zrozumieć, dlaczego odpuszczenie kontroli może być trudne, musimy przyjrzeć się przyczynom leżącym u podstaw tego zjawiska. Często...

czytaj dalej

Notatka poważna i ważna sprawa

Umiejętność sporządzania notatek zawierających własną refleksję, buduje samodzielność i samosterowność uczniów w uczeniu się, czyli działa w kierunku piątej strategii oceniania kształtującego: Wspomaganie uczniów, by stali się autorami procesu swojego uczenia się. Oto...

czytaj dalej

Sposób na notatki

Notatki i zapisywanie w nich refleksji jest kluczowe dla uczenia się. Dlatego powracam raz jeszcze i pewnie nie raz w przyszłości, do tego tematu. Polecam poprzedni wpis: https://oknauczanie.pl/notatki. Robienia notatek trzeba uczyć uczniów praktycznie. Samo...

czytaj dalej

Koncentracja na nauce, a nie na ocenach

Uczniowie klas starszych przeważnie są już przyzwyczajeni do oceniania przy pomocy stopni i zarówno oni, jak i ich rodzice, takiego oceniania się domagają. Uczniowie pytają: Jaki dostanę stopnień?; Czy to będzie na stopień?; Co mogę zrobić, aby dostać lepszy stopień?...

czytaj dalej

Samoocena uczniowska – na jakiej podstawie?

Samoocena uczniowska jest potrzebna uczniom i nauczycielowi. Jest kluczem do oceniania kształtującego. Mówi o tym najważniejsza, piąta strategia oceniania kształtującego: Wspomaganie uczniów, by stali się autorami procesu swojego uczenia się. Uczeń dokonując samooceny...

czytaj dalej

Nawyki samokierującego sobą ucznia

Uczniowie potrzebują zarówno akademickich umiejętności jak i  społecznych. Ważne jest, aby uczniowie po skończeniu szkoły byli przygotowani do skutecznego rozwiązywania problemów; myślenia krytycznego, tworzenia i wprowadzania innowacji; podejmowania inicjatyw;...

czytaj dalej

Samodzielność i odpowiedzialność ucznia.

Samodzielność uczniów nie nastąpi, jeśli o nią nie zadbamy. Rozwijanie tej umiejętności u uczniów wymaga intencjonalności i planowania; nie stanie się to tylko dlatego, że dorośli „chcą”, aby tak się stało. Przedstawiam kilka wskazówek, jak pracować nad samodzielności...

czytaj dalej

Zachęcanie uczniów do myślenia, a nie do naśladowania.

Zbyt często nauczyciele wyręczają uczniów w myśleniu. Istnieje kilka prostych sposobów, aby promować samodzielne myślenie. Przedstawia je Crystal Frommert i powołuje się na książkę autorstwa Petera Liljedahla pt.: Building Thinking Classrooms. Częściej zachęcamy...

czytaj dalej

Autonomia ucznia

Motywacja, zaangażowanie i zainteresowanie – trzy różne pojęcia. W artykule – jak pracować z uczniami na ich rzecz. Badanie Gallupa z 2018 r. wykazało, że wraz z wiekiem uczniowie stają się mniej zaangażowani w naukę. Te badanie pokazują kilka alarmujących wyników: w...

czytaj dalej

3 sposoby na zaangażowanie uczniów

Badania edukacyjne pokazują, że na każdym poziomie nauczania i na wszystkich przedmiotach występuje silna korelacja pomiędzy zaangażowaniem uczniów a osiąganymi przez nich wynikami. Nauczyciele mają problem z zaangażowaniem uczniów, którzy nie chcą uczestniczyć w...

czytaj dalej

Cierpliwość i samodzielność

Jeden z profesorów akademickich, mający zajęcia ze studentami, powiedział mi, że obserwuje wzrost niepewności u studentów. Nie próbują rozwiązać problemu i zadań, czekają aż nauczyciel wskaże im drogę lub upewni ich, że wybrali dobrą. Profesor powiedział, że ich...

czytaj dalej

Cierpliwość i samodzielność

Jeden z profesorów akademickich, mający zajęcia ze studentami, powiedział mi, że obserwuje wzrost niepewności u studentów. Nie próbują rozwiązać problemu i zadań, czekają aż nauczyciel wskaże im drogę lub upewni ich, że wybrali dobrą. Profesor powiedział, że ich...

czytaj dalej

3 pomysły na budowanie społeczności klasowej

Przeczytałam artykuł Sary Kinstler (link u dołu), która opisuje trzy innowacje, które wprowadziła w klasie drugiej, a które bardzo pomogły tworzyć społeczność klasową i poprawiły dyscyplinę. Myślę, że część z tych pomysłów jest znana nauczycielom, ale z pewnymi z...

czytaj dalej

Samopoczucie a samokontrola

Proces przejmowania przez ucznia odpowiedzialności za własne uczenie się, nie jest ani prosty, ani łatwy. Ocenianie kształtujące zaleca nauczycielom pracę nad tym procesem. Jednym z podstawowych i koniecznych warunków  wzięcia przez ucznia odpowiedzialności za własne...

czytaj dalej

Oddać proces uczenia się w ręce ucznia

Piąta strategia oceniania kształtującego - Wspomaganie  uczniów, by stali się autorami procesu własnego uczenia się – jest wyzwaniem dla każdego nauczyciela. Warunkiem koniecznym jest przekonanie uczniów, że się uczą. Obecna szkoła nie za bardzo dba o to, aby...

czytaj dalej

Czym więcej piszesz, tym lepiej to robisz

Mój osobisty przypadek jest potwierdzeniem zdania z tytułu. W szkole nie byłam tak zwaną „dobrą uczennicą”. Moje wypracowania nie były wysoko oceniane. W wieku 13 lat poznałam na zimowych wakacjach kolegę z innego miasta, zaczęliśmy korespondować, z czasem nasze listy...

czytaj dalej

Uczenie się w rękach uczniów

Wiele lat temu zauważyliśmy, że ocenianie kształtujące można promować jako dążenie do samosterowności ucznia. Potwierdza to ułożenie strategii oceniania kształtującego, w której piąta strategia jest zwieńczeniem wszystkich pozostałych - Wspomaganie  uczniów, by stali...

czytaj dalej

Jak uczyć uczniów samooceny?

Myślenie jest niewidoczne i dlatego trudno jest zobaczyć, że się czegoś nauczyliśmy, i że się rozwinęliśmy. Jeśli nie potrafimy monitorować swego procesu uczenia się to: Nie wiemy, kiedy potrzebujemy pomocy. Brniemy w błędne rozumowanie i rozwiązanie. Wkładamy ten sam...

czytaj dalej

Uczeń w środku swojego procesu uczenia się.

Piąta strategia oceniania kształtującego, określona przez zespół pracujący w amerykańskim Educational Testing Service program - “Keeping Learning on Track”. (Educational Testing Service przedstawiony w publikacji “Tight but Loose: Scaling Up Teacher Professional...

czytaj dalej

Zaangażowanie uczniów pod lupą badawczą

Jak - dbanie o zainteresowanie ucznia; przekonanie ucznia o jego własnej skuteczności; powiązanie wkładanego wysiłku z osiąganymi wynikami; uczenie się nie dla stopnia; współpraca uczniów i osiąganie przez uczniów sukcesów – wpływają na zaangażowanie uczniów w naukę....

czytaj dalej

Samoocena

W artykule rozważymy 9 pytań, pomocnych przy samoocenie: Czy pracowałam/em z całych sił? Jeśli nie, to dlaczego nie, co mi w tym przeszkadzało? Czy znałam/em cel mojej pracy? Czy wykorzystałam/em wszystkie swoje zasoby, aby osiągnąć cel? Jeśli nie, to dlaczego? Czy...

czytaj dalej

Pochwała, czy docenienie?

Chwalić, czy nie chwalić? Kiedy pochwala wspiera proces uczenia się, a kiedy może mu szkodzić? Kiedy nagroda wpływa na odpowiedzialność ucznia za jego proces uczenia się. W artykule zajmiemy się kilkoma warunkami pożądanej pochwały: Doceniać ważne. Dostosować przekaz...

czytaj dalej

Jak zwiększyć zaangażowanie uczniów w uczenie się?

Inspirując się jednym z artykułów amerykańskich podam cztery pytania, do których odpowiedzi mogą dać pewne wskazówki do poszukiwania odpowiedzi na pytanie tytułowe: Czy towarzyszę moim uczniom w ich uczeniu się? Czy ja jako uczeń chciałbym być tak nauczany? Czy...

czytaj dalej

Jak wpływać na motywację?

Artykuł zaczyna się od rozważań nad tym: Czy ludzie są z natury leniwi i niechętni do pracy? W dalszej części przechodzi do sposobów motywowania uczniów: Dawanie wyboru Umożliwianie współpracy Budowanie poczucia skuteczności 1,5 strony czytania Nuda szkolna, to jeden...

czytaj dalej

Daj dziecku samemu rozwiązać problem

Z badań wynika, że kiedy dorośli przejmują trudne zadania za dzieci, one mają mniejszą ochotę pokonywać następne wyzwania. Zamiast pomagać poprzez przejęcie zadania za dziecko, lepiej pomóc mu rozpoznać kolejne możliwe kroki, z którymi może sobie poradzić...

czytaj dalej

Badania nad motywacją do uczenia się

W artykule o badaniach na temat motywowania uczniów i o sposobach motywowania uczniów przez nauczycieli. O motywacji wewnętrznej i zewnętrznej. Oraz przykład działań szkoły w USA, która koncentruje się motywacji uczniów do nauki. Artykuł można tez przeczytać pod...

czytaj dalej

Angażowanie myślenia

Jak można uaktywnić myślenia uczniów? Metoda matematyka Petera Liljedani powodujące, że uczniowie angażują się w rozwiązywanie problemów, myślą i biorą odpowiedzialność za swoje uczenie się. Artykuł przeznaczony dla nauczycieli matematyki. Artykuł można też przeczytać...

czytaj dalej

Samoocena

Samoocena jest bardzo ważną częścią oceniania kształtującego. Ma związek z każdą ze strategii oceniania kształtującego. W artykule o tym, jakie są warunki, aby mogła być w nauczaniu wykorzystana. Wskazówki, co może zrobić nauczyciel, gdy nauczanie nie postępuje równo...

czytaj dalej

Ocena koleżeńska i samoocena

Artykuł ma dwie części, jedna poświęcona jest przygotowaniu uczniów do oceny koleżeńskiej, a druga do samooceny. W drugiej część, która bardziej związana jest z piątą strategią oceniania kształtujące, zawarte są też pewne wskazówki na temat tego, co zrobić, gdy...

czytaj dalej

Nowa motywacja: autonomia, kompetencje i pokrewieństwo

Aby uczeń mógł być odpowiedzialny za siebie, musi tego chcieć. Jak go zatem zmotywować? Czy przyszedł czas na inną motywację, zamiast stopni? W tym artykule zajmiemy się motywowaniem poprzez autonomię, kompetencje i pokrewieństwo.1 strona czytania  W szkole...

czytaj dalej