Najczęstszym problemem, który zgłaszają nauczyciel jest brak zaangażowania uczniów w naukę. W trzech kolejnych wpisach 12 praktycznych wskazówek dla nauczyciela, jak może wpłynąć na zwiększenie zaangażowania uczniów. Część pierwsza jest związana z budowaniem więzi w klasie.

Po pierwsze nie wystarczy apelować do uczniów, tłumaczyć im, jak ważna jest motywacja i zaangażowanie. W obecnych czasach trzeba znaleźć sposoby na zwiększanie zaangażowania i motywacji uczniów do nauki. Teoria autodeterminacji wskazuje na trzy potrzeby każdego uczącego się, aby mógł/chciał się zaangażować w naukę, są to potrzeba: kompetencji, autonomii o więzi.

Więź łącząca się z poczuciem bezpieczeństwa i przynależności.

1. Imiona

Zacznijmy od prostej wskazówki – zwracanie się do ucznia po imieniu lub tak, jak uczeń chciałby być nazywany, sygnalizuje uczniowi, że uczeń jest ważny dla nauczyciela i jest pożądaną częścią społeczności klasowej. To pierwszy krok do budowania zaufania. Samo wypowiedzenie imienia na początku lekcji (sprawdzanie listy) czyni lepszą atmosferę. Warto zadbać, aby przynajmniej raz w trakcie zajęć wypowiedzieć imię każdego ucznia w pozytywnym kontekście.

2. Reagowanie na popełniane przez uczniów błędy.

Pożądane jest reagowanie na błędy z ciekawością. Uczniowie uznają popełnianie błędów, jako coś złego, można to zmienić pokazując uczniom, że na błędach można się uczyć i są one nieodłącznym elementem procesu uczenia się. Badania pokazują, że przeformułowanie błędów zmniejsza reakcję na zagrożenie i wspiera wytrwałość w uczeniu się .

Można zapisywać popełnione przez uczniów błędy na osobnej tablicy, aby mogły być wskazówkami dla uczniów. Można potem wracać do nich i je omawiać zdając pytania:

• „Co to nam mówi ten błąd, na co powinniśmy uważać?”
• „Kiedy możemy się pomylić i zrobić ten błąd?”
• „Jakiego typu jest to błąd, dlaczego można go popełnić?”

Dzięki analizowaniu błędów, nauka staje się wspólną sprawą całej klasy.

3. Zasady

Normy klasowe najlepiej tworzyć razem z uczniami. Wtedy są one akceptowane i chętniej przestrzegane. Normy dają uczniom poczucie bezpieczeństwa, szczególnie, gdy nie są narzucane.

Badania nad bezpieczeństwem psychologicznym pokazują, że środowiska z jasnymi, wspólnymi normami zwiększają skłonność uczniów do podejmowania ryzyka, szukania pomocy i zaangażowania, szczególnie podczas trudnych zadań edukacyjnych .

Aby ustalić z uczniami zasady, możne na początku roku zadać im pytanie: „Czego potrzebujemy od siebie nawzajem, aby czuć się na tyle bezpiecznie, by zadawać pytania, próbować, podejmować wyzwania i popełniać błędy?”. Po zapisaniu odpowiedzi można poprosić uczniów (np. głosowanie) o wybór do pięciu najbardziej ważnych i charakterystycznych odpowiedzi. Z młodszymi uczniami warto przećwiczyć zasady – polecić opis każdej z nich przy pomocy adekwatnego przykładu, można nawet polecić uczniom przygotowanie scenek.

Ustalone zasady powinny zawisnąć w widocznym miejscu, na wysokości oczu uczniów. Gdy zachowanie ucznia odbiegnie od normy, można zapytać: „Która zasada ma tu zastosowanie?”.

4. Powitanie

Przewidywalne, spokojne powitanie na początku zajęć sygnalizuje bezpieczeństwo i pomaga uczniom rozpocząć lekcję. Badania pokazują, że uczniowie podświadomie oceniają bezpieczeństwo już w ciągu kilku sekund od wejścia do pomieszczenia, a stałe cieple podejście redukuje stres i zwiększa skupienie.

Można stanąć przy drzwiach i przywitać się z każdym uczniem spoglądając mu przez sekundę w oczy.  Można powiedzieć miłe słowo lub zainteresować się stanem psychicznym ucznia. Nie powinno się spieszyć z powitaniem. Uczniowie, którzy już weszli do klasy mogą od razu przystąpić do przygotowanego przez nauczyciela zadania do wykonania. Może to być zadanie nawiązujące do przedniego dnia lub do nowego planowanego tematu. Takie zadanie na dobry początek może mieć stale miejsce w zeszycie ucznia (Mój zeszyt pomagający się uczyć). Jeśli powitanie jest powtarzane każdego dnia, to uczniowie się do niego przyzwyczajają i wzrasta ich poczucie bezpieczeństwa poprzez wykonywanie tego samego zwyczaju.