Pomoce, jak sama nazwa wskazuje pomagają w uczeniu się i nauczaniu. Wiele pomocy oferują sklepy i portale edukacyjne. Ale najlepsze są te, które nauczyciel wykonuje sam z myślą o swoich uczniach, albo razem z nimi.

Dzięki takim samodzielnym pomocom:

• Można dostosować je do potrzeb danej klasy.
• Uczniowie widzą i doceniają, że coś jest zrobione dla nich, a nie kupione w sklepie.
• Można włączyć uczniów wykonanie pomocy i wtedy uczniowie mają okazję się lepiej uczyć.
• Uczniowie bardziej dbają o pomoce wykonane przez nich samych lub przez nauczyciela.

W tym artykule chciałabym skorzystać z bogatego doświadczenia nauczycieli z inicjatywy Frajdy z nauczania, i przedstawić pomoce, które oni sami wykonali i które okazały się pożyteczne w procesie nauczania.

Nie muszą to być pomoce oryginale, można coś podpatrzyć i samem wykonać kopię na własny użytek.

Podam kilka przykładów pomocy, które wymyśliłam lub pomysł „ścignęłam” i były potem inspiracją do zrobienia pomocy w księgarni Civitas (obecnie sklep CEO). Wspomagają one wykorzystanie oceniania kształtującego w nauczaniu.

Każdą z nich można wykonać samemu.

1. Światła drogowe służące samoocenie. Karteczki (lub kubeczki) w trzech kolorach do wskazywania przez uczniów:

Zielony – wszystko rozumiem

Żółty – mam pewne wątpliwości

Czerwony – nie rozumiem, potrzebuję pomocy

Dzięki światłom uczniowie mogą dokonywać samooceny, przekazywać na bieżąco  informację nauczycielowi, jak postępuje ich nauczanie.

2. Patyczki. Można samemu zrobić z tektury lub zakupić patyczki do lodów. Na Patyczkach uczniowie wpisują swoje imię. Nauczyciel używa patyczków do losowania uczniów do odpowiedzi. Dzięki temu wszyscy uczniowie przygotowują się do odpowiedzi.
3. Białe tabliczki, służące pozyskaniu odpowiedzi od wszystkich uczniów. Można takie tablice kupić, są powszechnie używane w Anglii, ale można też do koszulki plastikowej włożyć karton biały A4, wtedy po koszulce można pisać flamastrem ścieralnym. Nauczyciel prosi uczniów o odpowiedź krótką i zapisanie jej na tabliczce, a następnie podniesienie tablicy do góry. Wtedy widzi odpowiedzi wszystkich uczniów.
4. Wyjściówki – służące zapisywaniu przez uczniów refleksji własnych i przedstawianie ich innym uczniom i nauczycielowi. Nie wymagają one żadnej pracy technicznej od nauczyciela, jedynie pamięci, żeby jest stosować. Nauczyciel rozdaje karteczki samoprzylepne i prosi uczniów o zapisanie refleksji oraz powieszenie karteczek na ścianie. Po wzajemnemu zapoznaniu się z zapisami, uczniowie wklejają swoje karteczki do swoich zeszytów. Warto, aby karteczki zmieniały kolor, wtedy łatwiej jest odnaleźć refleksje przy powtórzeniu i przygotowaniu się do sprawdzianu.
5. Czego się nauczyliśmy – Nauczyciel wiesza na ścianie plakat i prosi uczniów o wpisywanie na nim – czego się na dany temat nauczyli. Plakat towarzyszy zapoznawaniu się z tematem lub podsumowaniu wiedzy. Uczniowie poprzez zapisywanie uczą się od siebie wzajemnie. Plakat może zostać na zebranie z rodzicami, wtedy oni też dowiadują się o czym była mowa w szkole. Korzystne jest, gdy plakat ma rysunek (wykonany przez nauczyciela) lub zdjęcie związane z tematem.
6. Drogowskazy – nauczyciel wykonuje graficzne symbole i umieszcza je na patykach. Może to np. być: znak niepodnoszenia ręki w celu zgłoszenia się do odpowiedzi; lub znak pracy w parach; lub zakaz korzystania z internetu; określenia czasu dla wykonania zadania itp. Ustala z uczniami znaczenie symboli i przy wydawaniu polecania zamiast tłumaczyć, jak ma wyglądać jego wykonanie, wystawia drogowskazy.
7. Karty refleksji – Na kartach do gry w karty nauczyciel nakleja białe kartki z poleceniem sposobu na sporządzanie przez uczniów refleksji. W odpowiednim momencie prosi ucznia lub każdego ucznia osobno o wylosowanie karty i postępowania zgodnie z zawartą na niej instrukcją. Razem z nauczycielami stworzyliśmy zestaw takich instrukcji i nazwaliśmy go Pudełko refleksji. Można kupić jedno takie pudełko o wybrać instrukcje dla swojej klasy lub samemu stworzyć własny zestaw instrukcji.
8. Skrzyneczka mistrzów – to pomoc, którą stworzyłam wraz z nauczycielami w celu ułatwienia pracy ze zróżnicowana klasą. Są to polecania dla uczniów, którzy wcześniej od innych wykonali zadanie i mogą zając się dodatkowym zadaniem. Takie polecania można również nakleić na talię kart.
9. Sześciokątne kartoniki – Nauczyciel wycina jednakowe sześciokąty z kartonu. Zapisuje na nich główne pojęcia związane z tematem. Rozdaje je zespołom, które mają za zadanie ułożyć je w mapę. Uczeń dokładając sześciokąt do już ułożonego zestawu, musi wytłumaczyć, w jaki sposób dane pojęcie łączy się z już ułożonymi.

A dalej pomysły nauczycieli z inicjatywy Frajda z nauczania. Przy autorach pomysłów zapisany jest wykładany przedmiot, ale każdy z nich można modyfikować do swoich potrzeb, wykładanego przedmiotu, wieku uczniów i ich potrzeb.

Beata Fiszer, Jolanta Łosowska, Grażyna Bogusławska, Alicja Nehring, Anna Sarbiewska, Kasia Hałys, Joanna Dominiak, Barbara Jaworowicz, Krystyna Dąbek, Justyna Krawczyk.

Beata Fiszer, nauczycielka języka polskiego

Najbardziej cenię pomoce wykonane przez moich uczniów. Moi uczniowie wykonują pomoce, które wykorzystuję w pracy z nimi, innymi klasami albo kolejnymi rocznikami podopiecznych. Poniżej informacje o dwóch z nich.

1.Plansze do powtórki z lektur przed egzaminem ósmoklasisty.

Wykorzystuję plansze zawierające rysunki odnoszące się do jednej z lektur. Każda grupa losuje jedną planszę i prezentuje całej klasie znaczenie każdego z przedstawionych elementów w kontekście utworu. Dzięki temu  trenujemy  jeden z typów zadań egzaminacyjnych, powtarzamy lekturę i ćwiczymy umiejętność wypowiadania się.

Przykładowa plansza odnosząca się do Zemsty:

2.Zbiór liter polskiego alfabetu.

Wykorzystaliśmy stare nakrętki do plastikowych butelek. Na każdej nakrętce zapisaliśmy flamastrem jedną literę. Przechowujemy je w dwóch torbach – osobno samogłoski, osobno spółgłoski. Wykorzystujemy je podczas lekcji nauki o języku i ortografii:

1. Losujemy literę i podajemy rzeczowniki, które się rozpoczynają daną literą.
2. Losujemy kilka liter i układamy zdanie, które zawiera wyrazy rozpoczynające się tymi literami.
3. Losujemy literę i klasyfikujemy odpowiadającą jej głoskę (samogłoska czy spółgłoska, ustna czy nosowa, dźwięczna czy bezdźwięczna)
4. Losujemy literę i podajemy wyraz z trudnością ortograficzną zawierający tę literę.
5. Układamy z liter jak najwięcej wyrazów odnoszących się do lektury lub jednego z jej wątków.

Jolanta Łosowska – edukacja wczesnoszkolna, SP2 im. K. Makuszyńskiego w Chojnie

Pomoce – dla kogo?

Dla ucznia:

• ułatwiają zrozumienie trudnych treści – dzięki obrazom, schematom czy przykładom materiał staje się bardziej przystępny,
• zwiększają zaangażowanie – ciekawie przygotowane materiały (np. karty pracy, prezentacje, modele) przyciągają uwagę i motywują do nauki,
• wspierają różne style uczenia się – uczniowie mogą lepiej przyswajać wiedzę poprzez wzrok, słuch lub działanie,
• pomagają w utrwalaniu wiedzy – powtarzanie materiału z wykorzystaniem pomocy dydaktycznych sprzyja lepszemu zapamiętywaniu,
• rozwijają samodzielność – uczniowie mogą korzystać z materiałów także poza lekcją.

Dla nauczyciela:

• ułatwiają mi prowadzenie lekcji – dobrze przygotowane materiały porządkują przebieg zajęć,
• oszczędzają mi czas – raz przygotowane pomoce można wykorzystywać wielokrotnie.
• podnoszą efektywność nauczania – uczniowie szybciej i lepiej rozumieją materiał,
• pomagają w indywidualizacji nauczania – można dostosować materiały do poziomu i potrzeb uczniów,
• zwiększają atrakcyjność lekcji – zajęcia stają się ciekawsze i bardziej dynamiczne,
• dają mi satysfakcję – lubię je robić lub robić z uczniami

1. Dwie gwiazdy i jedno życzenie: zalaminowane obrazki dwustronne (z jednej gwiazda, z drugiej lampa Aladyna) i klamerki. Doskonale sprawdzają się przy ocenie koleżeńskiej, kiedy np. siedząc w kole dajemy znak czy chcemy dać gwiazdę czy życzenie. Widząc w górze obrazki, zaczynam od gwiazd
2. Sześć niedokończonych zdań w widocznym miejscu w klasie (można je co jakiś czas zmieniać lub wymieniać). Szybka podpowiedź, jak zacząć podsumowanie. Dlaczego sześć? Przy większej ilości czasu, można rzucać kostką
3. Teacher’s box – znacznie ułatwił mi pracę, zwłaszcza w klasie pierwszej, kiedy czas płynie dwa razy szybciej. W przygotowanej skrzyneczce (moja była z przegródkami) miałam przygotowane wklejki: wykorzystałam obrazki Danuty Sterny, mały kwadracik z obrazkiem np. samoocena i kółeczko, które uczeń kolorował, kartka z dwiema gwiazdami i jednym życzeniem, oceną koleżeńską, obrazki pucharków w kolorze zielonym, żółtym, czerwonym, znaczek celu… uzupełniałam, co jakiś czas. Uczniowie pracują w różnym tempie, zatem czas jaki poświęcili by pokolorować, wziąć klej, nakleić, przykleić ja mogłam być już przy kolejnym dziecku.
4. Skończyłem/am i co dalej? W widocznym miejscy wywieszone, zalaminowane informacje, co może zrobić uczeń, jeśli już skończył zadanie. Krótka informacja
   z ilustracją. Na początku nie było łatwo, stale pytanie „Proszę pani, czy mogę….”, potem doszliśmy do momentu, kiedy już nie pytali. Wstawali i robili to, co sobie wybrali: to mogło być zadanie z „Kreatywnego Kącika” – tu znajdowały się przeróżne zadania i z różnych obszarów – kolorowanki, wykreślanki, labirynty, sudoku, zadania, łamigłówki, były gry, kostki, układanki, klocki. Wszystko tematycznie ułożone dla porządku, łatwego odszukanie tego, co jest interesujące w danym momencie, można było skorzystać z klasowej biblioteczki, poleżeć na dywanie i odpocząć, można było też pomóc koledze czy koleżance.
5. Piktogramy – szybki i widoczny sposób na komunikację z uczniami, którzy jeszcze nie potrafią czytać. Wykorzystywałam je do podawania uczniom celu i kryteriów sukcesu.
6. Pomocą był sam „Zeszyt pomagający się uczyć”. Kiedy dzieci przygotowywały ciekawostki w swoich zeszytach, one stawały się doskonałą pomocą do tego, by wejść czy podsumować temat.

Grażyna Bogusławska nauczycielka języka francuskiego

1/ Uczniowie mieli wymyśleć sposób na zapamiętanie pewnych wyrażeń idiomatycznych. Najbardziej podobał mi się sposób wykorzystujący rysunki. Na przykład „demi frère” znaczy dosłownie pół brata, a niedosłownie brat przyrodni. Rysunek przedstawiał dziewczynkę obok niej pół chłopca i podpis „c’est mon demi frère”.

2/Polecenie: ułóżcie kartkówkę na temat danych zagadnień gramatycznych. Były różne ciekawe pomysły i jeden z nich był wybrany na klasówkę

3 /ułóżcie krzyżówkę na temat nowych słów. To zadania pomagało utrwalić tak zwany  materiał!

Alicja Nehring, nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej, Szkoła Podstawowa Nr 16 w Toruniu

1. Opis samodzielnie wykonanej pomocy dydaktycznej: „Lina liczbowa 0–10” ( oś liczbowa)

Cel edukacyjny:

Pomoc służy do rozwijania umiejętności liczenia w przód i wstecz, porównywania liczb, określania ich położenia na osi liczbowej oraz utrwalania pojęć matematycznych: następna, poprzednia różnica, większe, mniejsze.

Opis wykonania:

Pomoc została wykonana z grubej, wytrzymałej liny (okrętowa), na której umieściłam liczby od 0 do 10. Odległość między kolejnymi cyframi wynosi 1 metr, co umożliwia dzieciom swobodne przemieszczanie się po osi liczbowej. Cyfry zostały wydrukowane na grubym papierze, zalaminowane, a następnie przymocowane do liny w równych odstępach. Laminacja zwiększyła trwałość pomocy i pozwoliła na jej wielokrotne wykorzystanie.

Sposób wykorzystania w pracy z dziećmi:

• Dzieci ustawiają się na wybranych liczbach i wykonują polecenia nauczyciela, np. „przejdź o dwa kroki do przodu”, „stań na liczbie większej o 3”, „znajdź poprzednika liczby 8”.
• Lina może być wykorzystywana podczas zajęć ruchowych np. uczniowie skaczą na wskazane liczby lub przechodzą do odpowiedniego miejsca.
• W pracy indywidualnej dziecko może samodzielnie odczytywać liczby, określać ich położenie i wykonywać proste działania ruchowe.
• W parach uczniowie mogą zadawać sobie zadania typu: „Stań na liczbie, która jest o 4 mniejsza od 9”.

Oczekiwane efekty:

• Utrwalenie ciągu liczbowego 0–10.
• Rozwijanie orientacji przestrzennej i koordynacji ruchowej.
• Lepsze rozumienie pojęć matematycznych dzięki połączeniu ruchu z nauką.
• Wzrost zaangażowania uczniów dzięki atrakcyjnej, dużej i aktywizującej formie pomocy.

Możliwości modyfikacji:

• Dodanie kolorów lub symboli wspierających dzieci z trudnościami.
• Wprowadzenie kart z zadaniami, które uczniowie wykonują na linie.

2. W klasie 2 hitem jest „Krzycząca ortografia”. Dzieci losują zalaminowane kartoniki. Połowa ma obrazek, a połowa wydrukowany wyraz z określoną trudnością ortograficzna. Jest jedna trudność bez pary. W czasie krótkiej muzyki dzieci chodzą (dzieci mówią, że czają się). Gdy muzyka milknie ich zadaniem jest szybko zobaczyć/ odczytać kartonik i w jak najszybszym czasie odszukać swoja parę. Mogą tylko krzyczeć (nie pokazują kartonika do momentu połączenia się w parę). Gdy już dzieci połączą się w pary ku zdziwieniu wszystkich zostaje jedna osoba bez pary. Na swoim kartoniku ma wyraz i jej zadaniem jest wytłumaczyć wszystkim, dlaczego tak się pisze i jakiej dotyczy zasady ortograficznej. Dalej zmiana nowe tasowanie i rozdanie.

Anna Sarbiewska, język angielski

Jedną z pomocy, którą często wykonywałam razem z uczniami, było tzw. „Pudełko doświadczeń językowych”.Na początku pracy nad czasem Present Perfect przynosiłam do klasy zwykłe pudełko i prosiłam uczniów, aby każdy zapisał na kartce jedną rzecz, którą:

– już zrobił (I have visited London)

– albo nigdy nie zrobił (I have never eaten sushi)

Kartki składaliśmy i wrzucaliśmy do pudełka.

Następnie uczniowie losowali zdania i:

– odgadywali, czy są prawdziwe,

– dopytywali o szczegóły,

– zamieniali je na pytania (np. Have you ever visited London?).

Z czasem sami rozwijali tę pomoc – dodawali nowe zdania, tworzyli pytania, proponowali własne wersje gry. Pudełko zostawało w klasie i wracaliśmy do niego przy powtórkach.

Dlaczego taka pomoc jest wartościowa

Uczniowie nie pracują na gotowych zdaniach z podręcznika, ale na własnych doświadczeniach. Dzięki temu język przestaje być abstrakcyjny i zaczyna odnosić się do ich życia. Jednocześnie nie tylko korzystają z pomocy, ale ją współtworzą. Wchodzą w dialog, zadają pytania, reagują na wypowiedzi innych. Język zaczyna pełnić funkcję komunikacyjną, a nie tylko ćwiczeniową.

Pojawia się też refleksja – uczniowie zaczynają rozumieć nie tylko – jak powiedzieć, ale po co używamy danej formy.

Sprawczość uczniów w praktyce

Taka pomoc tworzy także warunki do rozwijania sprawczości uczniów. W moim rozumieniu sprawczość nie polega jedynie na aktywności, ale na tym, że uczeń ma realny wpływ na własne uczenie się i współtworzy sytuację dydaktyczną. W tym przypadku uczniowie:

– współtworzą materiał do nauki,

– decydują, jak z niego korzystać,

– interpretują wypowiedzi innych,

– wchodzą w dialog.

Dzięki temu przestają być jedynie wykonawcami poleceń, a stają się uczestnikami procesu uczenia się. Dlatego tak ważne jest nie tylko to, jakie pomoce stosujemy, ale jaką przestrzeń działania dzięki nim tworzymy. Myślę, że pomoc dydaktyczna naprawdę wspiera uczenie się wtedy, gdy nie ogranicza się do wykonywania poleceń, lecz otwiera przestrzeń współdecydowania, rozmowy i myślenia.

Kasia Hałys, biologia i przyroda, Zespół Szkół w Łące i doradca metodyczny przy PCEN Rzeszów.

Jako nauczyciel często pracuję z własnoręcznie przygotowanymi kartami faktów, które rozwieszam w sali lekcyjnej. Uczniowie poruszają się między nimi, aktywnie zdobywając informacje – mogą w tym czasie wypełniać kartę pracy albo wyszukiwać odpowiedzi na konkretne pytania. Taka forma pracy sprzyja zaangażowaniu i uczy samodzielnego dochodzenia do wiedzy. Poza tym, jest w ruchu – a to uczniowie lubią.

Lubię również korzystać z materiałów w formie kserówek, które sama przygotowuję i nazywam „składanym modelem”.

Przykładem może być model budowy kwiatu – uczniowie wycinają i składają go tak, że początkowo wygląda jak zamknięty kwiat, który mogą pokolorować, a po otwarciu ukazuje jego wnętrze. Dzięki temu mogą nie tylko lepiej zrozumieć budowę kwiatu, ale także opisać jego elementy i wykorzystać model jako pomoc w nauce.

Joanna Dominiak, nauczycielka edukacji wczesnoszkolnej z 30-letnim stażem pracy,

Zespół Szkół nr 9 w Kaliszu

W edukacji wczesnoszkolnej dostosowanie pomocy dydaktycznych do zróżnicowanych potrzeb uczniów klas 1-3 nie powinno sprowadzać się do obniżania wymagań, lecz do zróżnicowania drogi dochodzenia do tych samych celów operacyjnych. We współczesnej koncepcji pedagogicznej, zadaniem nauczyciela jest kreowanie środowiska edukacyjnego, w którym wielopoziomowe pomoce pełnią funkcję niwelowania barier poznawczych dzieci bez redukcji treści programowych.

Poza „Sygnalizatorem świetlnym” i „Zegarem daltońskim”, które z pomocy dydaktycznych najbardziej zagościły w naszej klasie przedstawię inne propozycje:

1. Termometr zadań matematycznych

Dziecko samo wybiera trudność – wybiera temperaturę na jaką dziś się czuje.

Należy przygotować termometr z brystolu 50 cm wysoki. Skala: 0-40 stopni C.

Karteczki z zadaniami: łatwe = 10 stopni C, trudne= 30 stopni C.

Należy podzielić termometr na 4 strefy:

0-10 stopni C ”Lekka mżawka”- działania pamięciowe, proste zadania

10- 20 stopni C „Ciepło” – zadania z dwoma działaniami

20- 30 stopni C „Gorąco”- zadania z treścią

30- 40 stopni C „Upał!” – zadania problemowe, łamigłówki

Pod każdą strefą należy przykleić kopertę lub kieszonkę z zadaniami dostosowanymi do temperatury. Dziecko przesuwa spinacz na „ile stopni jest dzisiaj gotowe” i wybiera zadanie. Jeśli dziecko zrobi prawidłowo, następnym razem przechodzi wyżej. Jeśli dzieci mają trudność wybierają zadania o niższej temperaturze.

2. Domek z piętrami zadań

Dzieci, te, które wykonały czynności niezbędne do lekcji i mają czas, mogą wykonać zadania z domku, by zdobyć kolejne piętro.

Można na dużym brystolu przykleić 4 piętra, mogą to być kolorowe koperty lub koszulki foliowe.

• Parter- zadania na rozgrzewkę (dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie)
• piętro- zadania tekstowe
• piętro- geometria (obwody figur, zamiana jednostek długości, pojemności, czasu, pieniężne lub obliczenia kalendarzowe)
• poddasze- zadania „dla orłów”- zagadki logiczne
• na dachu napis „ MISTRZ MATEMATYKI KLASY 3C”

Dzieci startują z parteru. Żeby wejść na 1 piętro, muszą dobrze zrobić zadania z parteru. Kto dojdzie na poddasze w ciągu lekcji, dostaje motywatorkę – mieszkańca poddasza.

3. Sznurek ortograficzny

Niezbędne są 2-3 sznurki długości 1m, spinacze biurowe, klamerki, karteczki z wyrazami.

Należy rozwiesić 2- sznurki, nad każdym napis „Sznurek z Ó” i „Sznurek z U”.

Na karteczkach wydrukować wyrazy z luką na odpowiednią literę: np. r…ża, chm…ra. Trzeci sznurek, to „Poczekalnia wyrazów”. Jak dziecko nie wie lub błędnie odpowie, tam przypina wyraz. Na koniec lekcji całą klasą „ratujemy wyrazy z poczekalni”.

4. Pudło gramatyczne

Potrzebne jest duże pudełko w którym znajduje się 5 mniejszych pudełek lub kubeczki z napisami:

rzeczownik- niebieski ,

czasownik- czerwony

przymiotnik- zielony

liczebnik- żółty

przysłówek- fioletowy

Do każdego należy wrzucić wyrazy np. z aktualnej lektury

Propozycja 1 – Dziecko losuje 5 karteczek z wyrazami i segreguje. Potem z nimi układa zdanie.

Propozycja 2 – „RECEPTA” Proszę o wyciągnięcie z pudła 2 rzeczowniki, 1 czasownik, 2 przymiotniki. Dzieci losują i układają zdania.

5. Plastry na błędy

Zamiast skreślać błędy w dyktandach lub pracach pisemnych, „ leczymy” błąd plastrem z podpowiedzią. Błąd = nie porażka, tylko „ zadrapanie” do wyleczenia.

Kolorowy papier samoprzylepny, wyciąć karteczki (3×6 cm). Na środku 2 małe kwadraciki jak w prawdziwym plastrze:

• błąd dziecka np.: ruw ( na plastrze napis- Pamiętaj! Ó wymienia się na O- rów bo rowy )
• brak odpowiedzi z matematyki ( plaster matematyczny- Brakuje odpowiedzi – dopisz).

6. Recepty – konkretny plan działania dla dziecka i rodzica

ROZPOZNANIE:

1. Błędzioza: zabawa z dyktandem bieganym, polowanie na ó w domu, naklejenie wyrazu z trudnością ortograficzną na lodówkę
2. Zadaniowstręt: codzienne zadanie na 10 stopni C, każde wykonane poprawnie zadanie- naklejka i tworzymy „Książeczkę motywacyjną”, którą pokazują dzieci w piątek.
3. Gramatowstręt i Zdaniowstręt: losowanie wyrazów z częściami mowy i układanie z nimi zdania i podkreślanie części mowy ustalonymi kolorami.

Barbara Jaworowicz – nauczycielka fizyki w Szkole Podstawowej w Skulsku

Samodzielnie przygotowywane pomoce dydaktyczne w nauczaniu fizyki stanowią niezwykle cenne wsparcie procesu uczenia się, ponieważ łączą teorię z praktyką i angażują uczniów na wielu poziomach. Wykorzystanie przedmiotów codziennego użytku, takich jak butelki, lejki, słoiki czy balony, umożliwia przeprowadzanie prostych doświadczeń, które w przystępny sposób ilustrują zjawiska fizyczne i rozwijają umiejętność obserwacji oraz wnioskowania.

Drugą grupą pomocy są te, które tworzę do wspomagania pamięciowego nauczania. Zalaminowane wzory fizyczne. Nauka przez głośne powtarzanie chórem, zabawa w odszukiwanie w rozsypanych w klasie wzorów wskazanego przez nauczyciela wzoru. Następna pomoc to gra „Ja mam, kto ma”, rozdaję uczniom karty z informacjami np. do działu. Przykład, prąd elektryczny: ja mam AMPER, kto ma jednostkę napięcia; ja mam VOLT, kto ma przyrząd do pomiaru natężenia prądu, ja mam AMPEROMIERZ, kto ma jednostkę ładunku itd. Tego rodzaju materiały, tworzone przez nauczyciela i dostosowane do potrzeb konkretnej grupy, sprzyjają większemu zaangażowaniu uczniów oraz efektywniejszemu przyswajaniu wiedzy.

Krystyna Dąbek, edukacja wczesnoszkolna i język angielski, Opolskie Centrum Edukacji

W mojej klasie dzieci zaproponowały zadania z kartami, na początku były to karty malowane odręcznie, później udało nam się je wydać.

Oto część zestawu kart (już w wersji drukowanej), taki komplet zawiera inne figury w różnych kolorach (żółte trójkąty, czerwone kwadraty itp.)

Zadania do realizacji:

• Dzieci siedzą przy stoliku w grupach cztero- lub pięcioosobowych, ustalają kolejność odsłaniania kart. Pierwsze dziecko odsłania wybraną przez siebie kartę, jeżeli odpowiada ona kształtowi wcześniej odkrytemu przez nauczyciela, kładzie kartę na karcie nauczyciela (tworzy stos). Kolejne dziecko wybiera z rozłożonych kart nową i postępuje tak samo. W momencie wybrania karty z kształtem już odsłoniętym, dziecko kładzie ją na odpowiedni, już istniejący stos, jeżeli figura nie pasuje do odsłoniętych kształtów i powstałych wcześniej stosów, układa swoją kartę kształtem skierowanym do góry, dając początek nowemu stosowi. Zestawy pozwalają na:

– otrzymanie stosów tych samych figur w tym samym kolorze w różnych rozmiarach,

– otrzymanie stosów tych samych figur w różnych kolorach i rozmiarach,

– i inne…

Dzieci w trakcie dokładania kart głośno mówią dlaczego kładą kartę na konkretny stos (autentyczne wypowiedzi dzieci: „to jest dziwny trójkąt, więc kładę kartę na stos z tymi dziwnymi trójkątami” – w tym przypadku dziwny trójkąt to wg dziecka trójkąt prostokątny; „ta figura wygląda podobnie jak ta z drugiego stosu, ma takie same boki, więc kładę ją na ten stos”; „tę kartę kładę tutaj, bo to jest kwadrat tak jak na tej karcie, tylko mój jest mniejszy”), podają swoją argumentację taką, jaka w tym momencie jest im dostępna, bliska i zrozumiała.

Jeżeli dzieci porządkowały karty z figurami wg koloru, poproś, aby „pociągnęły” szereg dalej, dorysowując na czystych kartach figury w danym kolorze i dokładając je do ułożonego wcześniej zbioru. Dzieci dorysowują figury, które narysować potrafią (niekoniecznie je nazywają). Rozbudowują szereg w dowolną stronę.

*Po dłuższej demonstracji utworzonego przez dzieci szeregu porządkowanego wg kryterium wielkości, poproś, aby zamknęły oczy, zabierz z szeregu jedną z kart (jeżeli zabierzesz kartę ze środka szeregu, pozostałe karty zsuń tak, aby nie było widać powstałej luki). Poproś dzieci, aby otworzyły oczy, zapytaj czy coś się zmieniło, poproś, aby wskazały miejsce, w którym powinna pojawić się „zabrana” figura oraz o uzasadnienie wyboru, podanie argumentacji, dlaczego należy ją położyć właśnie w tym miejscu („bo jest większa od tej i mniejsza od tej, więc powinna być tutaj”, „kładę ją tutaj, bo tutaj pasuje”).

Karty można zastosować na wiele możliwości.

Inną pomocą, którą łatwo wykonać są zestawy kart ortograficznych.  Na kartkach w jednym kolorze po przekątnych piszemy litery, które określają zakres kolejnych liter alfabetu (np. litery od „g” do „m”, czyli: g, h, i, j, k, l, ł, m), na drugim kolorze zapisujemy jedną trudność ortograficzną, np. „ż”.  Karty dzielimy na dwa stosy, osobno kolor zielony, osobno żółty. Karty ułożone są w stosie lewą stroną w górę. Dziecko wybiera jedną kartę z zielonego stosu, jedną z żółtego. Zadanie dziecka polega na podaniu dwóch wyrazów zaczynających się od liter z danego zakresu, w pisowni których użyją „ż” ( leżak, łóżko). Dzieci upewniają się co do pisowni, korzystając z tradycyjnego słownika.

Justyna Krawczyk, nauczycielka języka angielskiego

Efektywne zaangażowanie uczniów w proces uczenia się jest nieodzownym elementem współczesnej edukacji. Jednym ze sposobów na zwiększenie motywacji i efektywności nauki języka angielskiego jest wykorzystywanie samodzielnie wykonanych pomocy dydaktycznych. Materiały tworzone przez nauczyciela, a często także przez samych uczniów, nie tylko urozmaicają zajęcia, ale również sprzyjają lepszemu przyswajaniu wiedzy poprzez działanie, kreatywność i personalizację treści.

1.Przywoływanie wiedzy – Thief and Detective.

Przygotowane w canvie karty zazwyczaj wykorzystujemy na podsumowaniu określonego materiału. Najpierw uczniowie uzupełniają karty „detective”, wpisując na nie wszystko, co pamiętają np. zakres gramatyczny/leksykalny, zwroty. Następnie porównują swoje odpowiedzi z kartą kolegi/koleżanki i na karcie „thief”, zapisują to co nie znalazło się na ich karcie „detective”.

1. Karty na rozpoczęcie/podsumowanie/refleksję lekcji

a) Karta I KNOW / I WANT TO KNOW / I’VE LEARNT. Na początku lekcji po wprowadzeniu celu, uczniowie zapisuje wszystko, co wiedzą na dany temat w części I KNOW, oraz to czego chcieliby się dowiedzieć w części I WANT TO KNOW. Na zakończenie lekcji i podsumowanie uczniowie wypełniają część I’VE LEARNT – czyli to czego się dowiedzieli.

b) Karta PLAN / ACHIEVE / SUMMARISE – czyli cel-kryteria-refleksja inaczej. Po wprowadzeniu w tematykę lekcji uczniowie planują, co chcieliby osiągnąć na lekcji – PLAN, następnie, w jaki sposób to zrobią i jak to sprawdzą – ACHIEVE, i na końcu zajęć podsumowują swoje działania, czyli np. co było dla nich najważniejsze – SUMMARISE.

c) Karta MY REFLECTION TREE – czyli drzewo refleksji służące do refleksji. Po zakończonej lekcji uczniowie w konarach drzew zapisują co zapamiętali z lekcji. Mogą oczywiście napisać również co było dla nich trudne, bądź do czego chcieliby jeszcze wrócić

.

3. KABOOM – niezawodne patyczki i gra kaboom – świetna na rozgrzewkę lub podsumowanie. Na patyczkach laryngologicznych przyklejamy obrazki lub zapisujemy słowa, dodatkowo na kilku z nich zapisujemy słowo KABOOM. Uczniowie losują patyczki i nazywają/tłumaczą/odmieniają słowa. Jeśli zrobią to poprawnie, patyczek zostawiają jako swój punkt, jeśli się pomylą patyczek trafia z powrotem do koszyka/słoika. W momencie gdy uczeń wylosuje patyczek KABOOM, traci wszystkie punkty i patyki wracają do pudełka/słoika.

4. Karty ze słówkami – wykonane karty słówek do każdego działu, można wykorzystać w różnoraki sposób np. jako tzw. wejściówkę, zadanie na dobry początek lub koniec, kalambury, drużynowe wyścigi, biegające dyktando itp.

5. FRYTKI I JAJKA NIESPODZIANKI – zarówno do „frytek” jak i „jajek” możemy włożyć różnorodne zadania – zdania do tłumaczenia lub ułożenia, odmiany czasowników, tłumaczenie słówek, krótkie zadanie do wykonania. Możemy je również wykorzystać do łączenia uczniów w grupy, np. poprzez poszukanie pary.