Udzielanie uczniom wartościowej informacji zwrotnej to jedno z najbardziej skutecznych  działań nauczyciela, jednak może to być również jeden z najbardziej czasochłonnych aspektów jego pracy. W tym wpisie jak z tym zadaniem radzą sobie nauczyciele.

Nauczyciel obciążony jest tak wieloma zadaniami, że przekazywanie regularne i w terminie informacji zwrotnej wszystkim uczniom, może być trudne do wykonania, a nawet niemożliwe. W tym wpisie 13 wskazówek ułatwiających stosowanie informacji zwrotnej.

1. Wybór jednej umiejętności do sprawdzenia
   Nauczyciel wybiera jeden cel, na którym skupi się oceniając prace uczniów i tylko do niego formułuje informację zwrotną. Polega to na zidentyfikowaniu problemu z którym borykają się uczniowie i skonstruowaniu zadania sprawdzającego, czy uczniowie poradzili już sobie z problemem. Na przykład, gdy uczniowie mają problemy z interpunkcją, można stworzyć zadanie z przecinkami, w której uczniowie piszą na dowolny temat, ale muszą zastosować cztery poprawne przykłady użycia przecinków. Nauczyciel skupia swoja informację zwrotną na wykonaniu przez ucznia zadania w postaci prawidłowego użycia przecinków. Daje to lepsze rezultaty niż obszerna informacja na temat realizacji wielu celów.
2. Wspólny początek

Można polecić uczniom, aby w grupach, z uwzględnieniem wsparcia i refleksji nauczyciela rozpoczęli pracę nad wykonaniem zadania. Na przykład przy poleceniu napisania rozprawki, uczniowie mogą najpierw opracować tezę w małych grupach, porównać ją ze wspólnymi kryteriami sukcesu, a następnie na tej podstawie napisać własną rozprawkę. Przy rozwiązywaniu problemu matematycznego, uczniowie w małych grupach mogą przedyskutować drogi rozwiązania problemu, wybrać z proponowanych swoją i ją wykonać. Informacja zwrotna dotyczy wtedy części wykonanej samodzielnie.

3. Informacja zwrotna audio

Pisemna, zindywidualizowana informacja zwrotna jest czasochłonna, ale nagranie informacji jest już szybsze. Zamiast pisać komentarz  nauczyciel może nagrać komentarz w formie krótkiej  notatki audio i wysłać do ucznia. Uczniowie wola tę formę, gdyż odbierają ją jako osobistą rozmowę z nauczycielem.

4. Dwie gwiazdy i jedno życzenie

Nauczyciel zapowiada, że jego informacja zwrotna do pracy ucznia będzie zwierała dwa docenienia i jedną wskazówkę do poprawy. Taka skrócona informacja zwrotna pomaga uczniowi skupić się na jednej sprawie do poprawy, co zwiększa szansę, że uczeń faktycznie ją poprawi.

5. Na bieżąco

Ten sposób jest możliwy, gdy uczniowie wykonują swoje zadanie w chmurze. Nauczyciel może przełączać się pomiędzy dokumentami uczniów i dawać im wskazówki na bieżąco.

Można go też stosować, gdy uczniowie pracują w klasie, wtedy nauczyciel przechodząc pomiędzy ławkami, może wskazać błędy i zasugerować zmianę. Może też docenić bieżące myślenie ucznia.

Nauczyciel może również przerwać uczniom wykonywanie zadania i omówić często popełniany przez nich błąd. Ten punkt zwrotny w trakcie lekcji zapobiega kontynuowania nieporozumień i zapewnia szybką informację zwrotną w momencie, gdy uczniowie jej potrzebują.

6. Dla całej klasy

Nauczyciel przedstawia uczniom anonimową pracę (na przykład z poprzedniego roku), w której uczeń popełnił dość powszechny błąd.

Na początek pyta uczniów: „Co w tej pracy jest zrobione dobrze?”, a następnie przechodzi do pytania: „Co uczeń mógł zrobić lepiej?”.

Uczniowie znajdują popełniony błąd o go poprawiają. Ponieważ ich uwaga skupia się na rozumowaniu, a nie na uczniu, to uczniowie uczą się tworzyć prawidłową informację zwrotną, uczą się formułować uzasadnienie i postrzegają błędy jako niezbędne elementy w procesie uczenia się.

Dalsze postępowanie może być takie, że uczniowie po wykonaniu zadania udzielają sobie wzajemnie informacji zwrotnej, czyli dokonują oceny koleżeńskiej lub sami ocenia swoja pracę – samoocena.

7. Informacja zwrotna spersonalizowana

Uczniowie wolą, jeśli komentarz do ich pracy zawiera osobiste uwagi. Dlatego nauczyciel może dodać coś od siebie, na przykład docenienie:

„Widzę, że zrobiłaś realne postępy i możesz podjąć następne wyzwanie” lub „Wiem, że radziłeś sobie z trudniejszymi zadaniami niż to. Popraw tylko ten błąd i znowu będzie idealnie”. Chodzi o przekazanie drobnych sygnałów wiary w możliwości ucznia, co zwiększa otwartość ucznia na przyjęcie uwag.

8. Pomocnicze słowa

Nauczyciel może opracować zestaw pomocniczych sformułowań, które może użyć w informacji zwrotnej, na przykład: „Twoja opinia jest jasno wyrażona”, „Aby wzmocnić swoją argumentację, rozważ…” lub „Zauważyłem ___”, „Następnym razem skup się na ___”. Te schematy zdań pomagają szybko przekazywać precyzyjne, praktyczne uwagi.

9. Tabela

Nauczyciel wypełnia poniższą tabelę:

Nauczyciel w drugiej kolumnie zapisuje:

+ jeśli kryterium zostało spełnione

+/- jeśli zostało spełnione w części

– jeśli nie zostało spełnione.

W trzeciej kolumnie wpisuje uzasadnienie dla oznaczenia +/- lub –.

W ostatnim wierszu jest miejsce na uwagi przydatne dla ucznia w jego rozwoju.

Tabela niezwykle skraca czas formułowania informacji zwrotnej.

Więcej na ten temat: https://oknauczanie.pl/ocenianie-przy-pomocy-jednopunktowej-tabeli

10. Informacja zwrotna ustna

Niektórzy nauczyciele wolą zamiast pisania zastosować krótką rozmowę. Przekazanie w ten sposób pełnej informacji zwrotnej jest również czasochłonne. Dlatego warto ograniczyć się w rozmowie do jednego aspektu/celu pracy ucznia, tak aby rozmowa mogła trwać tylko kilka minut.

11. Samoocena uczniowska

Nauczyciel poleca uczniom dokonanie samooceny – napisanie kilka zdań o swojej pracy w odniesieniu do wcześniej ustalonych kryteriów sukcesu. Zakres samooceny może być podany przez nauczyciela lub ustalony wspólnie z uczniami, mogą podlegać jej wszystkie kryteria, ale lepiej, gdy uczeń ustosunkuje się tylko do wybranej części kryteriów. Samoocena też może być w formie dwóch gwiazd i jednego życzenia.

Samoocena uczniowska może być poszerzona o omówienie jej w rozmowie z nauczycielem.

12. Test bez informacji zwrotnej

Jeśli praca ucznia polega na wypełnieniu testu, czyli wyboru z pośród proponowanych odpowiedzi dobrej, to informacja zwrotna nauczyciela nie jest potrzebna. Wystarczy, jeśli nauczyciel poda prawidłowe rozwiązania, a uczeń sam sprawdzi, co zaznaczył dobrze.

Dalej można omówić test na forum klasy i wyjaśnić prawidłowe wskazania lub mogą to zrobić uczniowie, którzy podali prawidłowe odpowiedzi.

13. Często występujący błąd

Nauczyciel przegląda kilka prac i identyfikuje często występujące błędy. Zapowiada, że będą one omówione na forum klasy, a informacja indywidualna odnosić się będzie do innych zaobserwowanych w pracy ucznia błędów. To skraca czas formułowania informacji zwrotnej i pokazuje nauczycielowi, co powinno być powtórzone.

Korzyści z otrzymywania przez uczniów informacji zwrotnej o ich pracy są wielkie. Świadczą o tym badania edukacyjne, między innymi te przeprowadzone przez profesora Johna Hattiego (wskaźnik wpływu – 0, 73). To co wstrzymuje nauczycieli w jej stosowaniu to czasochłonność jej formułowania. Tych 13 pomysłów może pomóc nauczycielom zmniejszyć pracę związaną z przekazywaniem uczniom oceny kształtującej.

Inspiracja artykułem Andrew Boryga