Jak poprzez pierwsze minuty lekcji zaangażować uczniów w naukę?

Bardzo ważny jest początek lekcji. Jeśli źle się zacznie, to często trudno uratować lekcję. Często tracimy te drogocenne minuty na sprawy organizacyjne, takie jak sprawdzanie listy, rozdawanie kart ćwiczeń, zadawanie pytań uczniom, sprawdzanie pracy domowej i przygotowanie materiałów.

Warto, aby pierwsze osiem minut lekcji wykorzystywało zapał uczniów.

Pomysł wywodzi się z wyścigów samochodowych. Podczas wyścigu samochody pokonują kilka okrążeń z niższą prędkością, ponieważ niektóre samochody potrzebują więcej czasu i wysiłku, aby w pełni uruchomić silniki. Również niektórzy uczniowie potrzebują więcej wysiłku i czasu, aby się skupić i w pełni zaangażować niż inni.

Zachęta

Można przedstawić uczniom ciekawy obraz lub krótki film związany z tematem, który może skłonić ich do myślenia, zanim jeszcze zacznie się nauczanie.

Taki obraz powoduje, że uczniowie kojarzą go z tematem, lepiej zapamiętują i są zaciekawieni. Trzeba przygotować obraz wcześniej i pokazać go na samym początku lekcji. Można wtedy zadać pytania:

• Jak myślicie, o czym będziemy dziś mówili?
• Co zauważacie na tym obrazie?
• Co Was dziwi?
• Jak myślicie, co się stanie dalej?
• Jakie macie pytania?

Należy poczekać minutę, aby uczniowie mogli się zastanowić i przez kilka sekund porozmawiać z partnerem w ławce. Dalej warto wyjaśnić, dlaczego nauczyciel wybrał właśnie taki obraz, i przejść do planowanego tematu.

Pytania kluczowe

Zamiast obrazu można zadać uczniom pytanie związane z tematem, poprosić ich o przewidzenie odpowiedzi i zanotowanie jej w zeszycie. Takie pytanie ma prowadzić uczniów przez lekcję – od jego zadania aż do uzyskania odpowiedzi. Na koniec uczniowie mogą sprawdzić swoje przewidywania.

Pytanie kluczowe powinno zainteresować uczniów. Nie jest to pytanie sprawdzające wiedzę – uczniowie mogą na początku nie znać na nie odpowiedzi. Przewidywanie wzmaga zainteresowanie.

Wybór

Polega na „wciągnięciu” uczniów w myślenie nad problemem. Może to być na przykład:

• pytanie kluczowe z kafeterią odpowiedzi, z których uczniowie wybierają najbardziej prawdopodobną,
• przedstawienie kilku rozwiązań zadania i wybranie przez ucznia najbardziej eleganckiego,
• przedstawienie kilku obiektów i zapytanie – który nie pasuje,
• przedstawienie dwóch obiektów i poszukanie podobieństw lub różnic,
• przedstawienie kilku obiektów i nazwy pewnego zbioru, a następnie zapytanie, które z obiektów należą do tego zbioru/kategorii.

Łamigłówki

Może to być:

• zagadka kryminalna,
• łamigłówka,
• krzyżówka,
• rebus utworzony z tematu,
• przedstawienie błędnego rozumowania matematycznego z poleceniem odnalezienia błędu,
• umieszczenie słów, obrazów lub obiektów na kartach i poproszenie zespołów uczniów o posortowanie ich według kategorii wymyślonych przez uczniów,
• przedstawienie zdania zawierającego błąd i poproszenie uczniów o jego wskazanie,
• przedstawienie tekstu bez przecinków i polecenie ich wstawienia,

itd.

Łagodny start

Nie każdy uczeń wchodzi do klasy gotowy do rozmowy lub rozwiązywania problemów. Niektórzy potrzebują kilku chwil spokoju. Łagodny start daje uczniom wybór, co będą przez pierwsze minuty robić. Mogą:

• naszkicować coś, co pamiętają z poprzedniej lekcji,
• odpowiedzieć na pytanie,
• wykonać lub posegregować fiszki z poprzedniego tematu,
• przeczytać nowy tekst,

itp.

Opcje mogą być ustalone i zamieszczone na tablicy, aby uczniowie mogli wybrać to, co im odpowiada w danym dniu.

Warto uczniów przyzwyczaić do wymienionych sposobów rozpoczynania lekcji. Zanim wejdą do klasy, nauczyciel może położyć łamigłówkę lub zadanie na ławce każdego ucznia lub zespołu i ustawić w widocznym miejscu minutnik na osiem minut. Minutę po wejściu uczniów do sali nauczyciel włącza minutnik. Uczniowie mogą ze sobą rozmawiać i pomagać sobie. Po wyznaczonym czasie nauczyciel wyjaśnia związek zadania z tematem oraz przedstawia cele i kryteria sukcesu lekcji.

Wybór przez nauczyciela sposobu zagospodarowania 8 pierwszych minut musi mieć określony cel: „O czym chcę, żeby moi uczniowie myśleli, wykonując to zadanie?”.

Nie musi to być każdego dnia coś innego. Można mieć regułę, do której uczniowie się przyzwyczają. Rutyna może pozostać taka sama, ale treść może się zmienić. Można mieć różne propozycje przyporządkowane do poszczególnych dni tygodnia.

Uczniowie powinni móc rozpocząć pracę bez szczegółowych wyjaśnień i wskazówek.

W stworzeniu takich zadań może pomóc AI. Trzeba jednak zadać bardzo konkretne pytanie, a potem wybrać zadanie odpowiednie dla swoich uczniów, na przykład:

„Stwórz szybkie wyzwanie dla uczniów z matematyki w ósmej klasie, które wprowadza do twierdzenia Pitagorasa. Uczniowie powinni być w stanie od razu przystąpić do zadania, pracować w trzyosobowych grupach i ukończyć pracę nad nim w ciągu ośmiu minut”.

Poranny rytuał sprawdza się, gdy uczniowie zaczynają pracę bez przypominania, angażują się w nią, a ich rozmowy płyną naturalnie.

Należy zaznaczyć, że wykonanie tych zadań w żadnym aspekcie nie powinno być oceniane.

Inspiracja artykułem Cheryl Abla.