W ciągu roku szkolnego przeważnie nie ma czasu na omawianie strategii efektywnego uczenia się. Koniec roku może sprzyjać dyskusji z uczniami na ten temat.

Na początek można zapytać uczniów, jak przygotowują się do sprawdzianu lub egzaminu. Prawdopodobnie uczniowie powiedzą, że uczą się poprzez powtórne czytanie materiału, przeglądanie notatek lub oglądanie informacji i filmów w Internecie. Tak przeważnie odpowiadają uczniowie.

Dalej można przedstawić uczniom wyniki badań nad skutecznymi strategiami uczenia się i wspólnie zastanowić się, jak je wykorzystać.

9 strategii uczenia się wraz ze wskazówkami dla uczniów

1. Cykliczne czytanie

Oczywiście, że można powtórnie przeczytać materiał, ale jeśli robi się to biernie, to ta praca nie przynosi efektów. Zwłaszcza nie jest to produktywne, gdy czytamy w nocy tuż przed sprawdzianem. Taka praktyka nie wpływa na dłuższą metę na zapamiętywanie.

Można powtórne czytanie lepiej zaplanować, aby było bardziej skuteczne. Pomysł polega na stosowaniu powtórzeń w odstępach czasu. Czyli nie – czytanie długie i tylko raz, ale w odstępach czasu. Powracanie do materiału w miarę upływu czasu zmusza mózg do rekonstrukcji wiedzy, wzmacniając połączenia neuronowe.

Jeśli uczniowie używają aplikacji Duolingo do uczenia się języka obcego, to można im na tym przykładzie pokazać, jak ona oferuje okresowe ćwiczenia umiejętności.

Za każdym razem, gdy uczniowie powracają do materiału, ścieżki neuronowe w mózgu ulegają wzmocnieniu.

Wskazówka dla uczniów: Przeczytaj swoje notatki, powtarzaj je każdego dnia, i rób przerwy.

2. Aktywne czytanie

Najlepiej czytać z celem, czyli na przykład z jednoczesnym szukaniem odpowiedzi na pytania. Nauczyciel może podać uczniom pytania lub sam uczeń może znaleźć pytania na dany temat w Internecie.

Wskazówka dla uczniów: Przed przystąpieniem do powtórnego czytania, skompletuj pytania na dany temat i w trakcie czytania staraj się znaleźć na nie odpowiedzi.

3. Podkreślenia i zaznaczanie. 

Uczniowie czytając tekst często zaznaczają lub podkreślają jego fragmenty. Jednak czytając tekst po raz pierwszy nie wiedzą, co w nim jest naprawdę warte podkreślenia.

Lepiej jest przeczytać raz tekst bez podkreśleń, a dopiero za drugim razem dokonać zaznaczeń ważnych pojęć i idei.

Nauczyciel może pomoc uczniom w zakreślaniu, zwracając im uwagę na to, co jest w tekście kluczowe lub zadając pytania, na które uczniowie czytając tekst, znajdą w nim odpowiedzi.

Wskazówka dla uczniów: Przeczytaj tekst bez zaznaczania i po raz drugi zaznacz to, co jest w nim ważne.

4. Mapy myśli

Konstruowanie mapy myśli pozwala wyszczególnić powiązania pomiędzy pojęciami i porządkuje je. Oddziałuje na uczniów również poprzez wizualizację zagadnień.

Wskazówka dla uczniów: Twórz mapy myśli i je uzupełniaj w miarę procesu uczenia się. 

5. Robienie notatek. 

Uczniowie często robiąc notatki zapisują wszystko, co słyszą, a nie to co trzeba i warto zapisać. Sporządzania notatek trzeba się nauczyć.

Przy czym robienie notatek ręcznie, a nie komputerowo jest korzystniejsze dla zapamiętywania i uczenia się (artykuł na ten temat: https://oknauczanie.pl/moj-zeszyt-papierowy ).

Wskazówka dla uczniów: Sporządzaj notatki ręcznie na papierze.

6. Konspekt. 

Konspekt rozumiany jako notatka zbiorcza z danego tematu, nie może być wykonywana stopniowo, trzeba poznać całość, aby ją sporządzić.

Konspekty porządkują informacje w hierarchiczną strukturę i pomagają wydobyć kluczowe idee. Nauczyciel może pomóc uczniom w wykonaniu konspektu, omawiając po zapoznaniu się z tematem, to co jest w nim ważne. To pomaga zebrać fragmenty materiału w spójną całość.

Wskazówka dla uczniów: Przystępując do powtórzenia sporządź konspekt z tego, czego się dowiedziałeś.

7. Fiszki. 

Fiszki są pomocne w uczeniu się na pamięć, ponieważ dają wiele możliwości przywoływania informacji i wzmacniania połączeń synaptycznych. Przy czym nie wystarczy tylko raz skorzystać z fiszek, trzeba je przeglądać kilka razy.

Wskazówka dla uczniów: Jeśli chcesz lepiej zapamiętać fakty, rób fiszki.

8. Wspólnie.

Wiele osób lepiej się uczy z kimś. Można umówić się z kolegą lub koleżanką i razem przygotować się do sprawdzianu. Można wtedy zadawać sobie wzajemnie pytania i rozwiewać wątpliwości. Przy takiej nauce warto robić przerwy, aby nauka przynosiła efekty.

Wskazówka dla uczniów: Umów się na naukę z osobą, która też chce być przygotowana do sprawdzianu lub egzaminu.

9. Bez rozpraszaczy.

Uczniowie uważają, że są zdolni do wykonywania kilku czynności na raz. Mylą się – człowiek nie jest wielofunkcyjny. Również znacznie gorzej lub w ogóle nie uczy się, gdy coś im zakłóca proces, na przykład dostęp do telefonu, odpowiadanie na SMS, oglądanie mediów społecznościowych, głośna muzyka, włączony telewizor itp.

Wskazówka dla uczniów: Odłóż rozpraszacze na czas nauki do drugiego pokoju.

Inspiracja artykułem  Ella Miesner

Aby uczniowie zapamiętali wskazówki – jak się uczyć, można:

1. Sporządzić plakat ze wskazówkami i zachować go na przyszły rok szkolny.
2. Przedyskutować, które ze wskazówek uczniowie uznają za najważniejsze i które zastosują w przyszłej nauce?
3. Zaproponować uczniom eksperyment wypróbowania jednej ze strategii w nauce nowego materiału, następnie wykonanie kartkówki na dany temat i ocenienie, czy strategia pomogła.
4. Polecić uczniom wypełnienie testu na temat strategii, na przykład z pytaniami dotyczącymi strategii:

• Czy można efektywnie się uczyć odpowiadając jednocześnie na SMS?
• Czy lepiej uczyć się samotnie, czy z kimś?
• Czy fiszki nadają się tylko do uczenia się słówek?
• Czy dobry konspekt może powstać w miarę uczenia się tematu, czy lepiej wykonać go na koniec uczenia się?
• Czy każdy uczeń posiada umiejętność robienia notatek?
• Czy mapę myśli lepiej sporządzić samotnie, czy przerysować zrobioną przez nauczyciela?
• Czy czytając po raz pierwszy tekst warto robić w nim podkreślenia?
• Czy lepiej przeczytać tekst kilka razy przed sprawdzianem, czy rozłożyć czytanie w czasie?

Taki test może posłużyć lepszemu zapamiętaniu strategii i ujawnić wątpliwości uczniów.

Więcej artykułów o strategiach uczenia się, zawierających odnośniki do badań:

https://oknauczanie.pl/wskazowki-jak-sie-uczyc

https://oknauczanie.pl/jak-nauczac-jak-sie-uczyc

Czas końca roku szkolnego można wykorzystać na zapoznanie uczniów ze strategiami efektywnego uczenia się i obaleniu mitów związanych z uczeniem się.