Nasze mózgi są zaprogramowane tak, by zapominać, chyba że podejmiemy aktywne kroki, by o czymś pamiętać.
Nauczyciel prowadzący lekcję często uważa, że jak raz coś uczniom wytłumaczył, to oznacza to, że pamiętają. Jednak krzywa zapominania działa na wszystkich. W tym wpisie trzy sposoby na zmianę krzywej zapominania.

Ponad sto lat temu niemiecki psycholog Hermann Ebbinghaus odkrył prawdę, z którą wciąż się zmagamy: zapominamy niemal wszystko, czego się uczymy. Jego badania – i dziesięciolecia późniejszych badań, w tym metaanaliza z 2022 roku opublikowana w czasopiśmie „The Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition” – pokazują, że jeśli nie podejmiemy wysiłku, aby zapamiętać nowe informacje to:
• 50 procent nowych informacji znika w ciągu godziny,
• 75 procent znika do następnego dnia,
• do 90 procent znika w ciągu tygodnia.
Ale jeśli wpleciemy przywoływanie i wzmacnianie bezpośrednio w proces uczenia się, to pomożemy uczniom zapamiętać to, co ważne. Oto trzy praktyczne strategie, które pomogą uczniom pokonać krzywą zapominania.
1. Natychmiastowe przypomnienie
Nauczyciel prosi uczniów, aby zamknęli zeszyty i książki i zapisali przez 2 minuty, co zapamiętali: pojęcia, definicje, przykłady. Przy czym nie jest ważna kolejność i znaczenie tego, co się zapisuje, zapisujemy wszystko, co pamiętamy. Badania wskazuje, że taka czynność znacząco wzmacnia pamięć. Następnym krokiem jest porównanie zapisów w parach lub grupach.
Dodatkowa korzyść wynika z zapoznania się nauczyciela z zapisami i omówienie ich przez niego.
2. Refleksja osobista
Polega na zapisywaniu przez uczniów na plakacie lub tablicy własnych refleksji, na przykład: Co mnie dzisiaj zaskoczyło?; Gdzie mógłbym wykorzystać to, co poznałem?; Jak to się łączy z czymś, co już wiem?; To mi przypomina …; Zrozumiałem … .
Najlepiej gdy uczniowie mogą robić zapisy w dowolnym momencie lekcji. Mogą to robić na karteczkach przylepnych, które umieszczają na plakacie lub we własnym zeszycie. Nauczyciel może w czasie lekcji zadać uczniom pytanie, a oni mogą zanotować odpowiedź na karteczce lub w zeszycie.
Co kilka tygodni można przejrzeć zapisy i poprosić uczniów o powiązanie starszych notatek z nowszymi. Można zadać pytanie: „Czy możesz znaleźć starszą notatkę, która pomoże wyjaśnić, co robiliśmy w tym tygodniu?”
Inny sposób to:
• Powtórzenie: „Przeczytaj trzy do pięciu notatek z wcześniejszych lekcji i poszukaj pomysłów, które odnoszą się do tego, czego uczyliśmy się w tym tygodniu”
• Zastanów się i połącz: „Użyj karteczki samoprzylepnej, aby napisać „notatkę łączącą. Możesz też rysować linie, grupować notatki lub tworzyć sieć”.
• Świętuj rozwój: „Wybierz jedną zapisaną karteczkę samoprzylepną, która pokazuje, jak pogłębiło się twoje myślenie”.
Kluczem jest powrót do zapisanych notatek.
3. Natychmiastowe użycie
Polega na szybkim wykorzystanie tego, czego uczniowie się nauczyli. Proste zastosowanie, ale natychmiast.
Natychmiastowe zastosowanie wiedzy przenosi ją z kruchej pamięci krótkotrwałej do trwałego, długoterminowego zapisu. Im szybciej uczniowie wykorzystają nową wiedzę w znaczący i kreatywny sposób, tym mocniej się ona utrwali.
Nauczyciel może na przykład:
• Po omówieniu koncepcji, zachęć uczniów do wykorzystania jej w mini-zadaniu, które zajmie od pięciu do dziesięciu minut. Przykłady: naszkicuj krótką kreskówkę, napisz dwuzdaniową historię, stwórz metaforę, napisz fałszywy tekst lub tweeta, wymień trzy zastosowania w życiu codziennym lub wyjaśnij koncepcję młodszemu uczniowi.
• Poproszenie uczniów o stworzenie, połączenie lub rozwiązanie problemu, wykorzystując daną umiejętność — celem nie jest podsumowanie koncepcji, lecz jej wykorzystanie.
Jeśli uczniowie zapominają to, czego ich uczymy, nie oznacza to, że nie są inteligentni. To znak, że potrzebujemy budować silniejsze więzi, aby pomóc im to zapamiętać. Pamięć nie buduje się poprzez jednorazowe przyswojenie treści – powstaje ona poprzez ciągłe przywoływanie, łączenie, wykorzystywanie i powracanie do niej, aż do momentu, gdy zostanie w pamięci.
Inspiracja artykułem Cathleen Beachboard:  https://www.edutopia.org/article/helping-students-overcome-forgetting-curve?utm_content=linkpos&utm_campaign=weekly-2026-06-10&utm_medium=email&utm_source=edu-newsletter