Każdy kto wybrał ze świadomością zawód nauczyciela brał pod uwagę, że będzie pracował z młodymi ludźmi i będzie dla nich ważny, tak, jak oni też będą dla niego ważni. Bez tego przekonania uprawianie zawodu jest pozbawione przyjemności. Często ta świadomość przychodzi do nas już po zakończeniu przez uczniów szkoły. Spotykając absolwentów, widzimy na jakich wspaniałych ludzi wyrośli, a ich podziękowania za naszą pracę pozwalają nam unosić się ponad ziemią.

W rozmowie z absolwentami często nas zaskakują opowieścią, co cenili w kontaktach z nauczycielem i przeważnie nie jest to wiedza, którą pozyskali, ale wzajemne relacje, które tworzyli.

Uczeń może powiedzieć: „Bo Pani wtedy powiedziała ….”, a nauczycielka już zupełnie tego nie pamięta, a to zostało w pamięci ucznia na stałe. Możliwe, ze wziął sobie słowa do serca i one zmieniły jego postępowanie lub decyzje.

Nie zdajemy sobie sprawy, jak ważni jesteśmy dla naszych uczniów. O ile tylko jesteśmy dla nich „przytomnymi dorosłymi”, a nie tylko maszynami do nauczania.

System edukacyjny jest bezfunkcyjny i działa jak maszyna na złych podstawach. Dlatego człowieczeństwo jest bardzo pożądane. Często młodzi ludzie nie mają dobrej sytuacji w domu i nie mają życzliwych ludzi wokół sobie. Wtedy szkoła, a najbardziej dorosły nauczyciel ma dużą rolę do odegrania. Ten zawód jest bardzo wymagający, bardziej niż inne zawody polegające na pracy z innymi. Ludźmi. W szkole uczeń spędza kilka godzin dziennie i to przez wiele lat, potrzebuje życzliwości, relacji i troskliwej opieki. Z lekarzem też młody człowiek się spotyka, ale relacje są sporadyczne i trudno oczekiwać, że lekarz będzie towarzyszył młodemu człowiekowi stale i przez wiele lat. Taką rolę może pełnić duchowny, ale nie wszyscy młodzi ludzie są religijni i księża często nie potrafią nawiązać z dzieckiem dobrych relacji. Bardzo pożyteczne jest harcerstwo, ale ono już jest prawie w zaniku. Pozostaje szkoła i życzliwy nauczyciel.

Denerwujące może być dopytywanie się uczniów – Co dostałem?, szczególnie gdy traktuje się to pytanie jako przywiązanie ucznia do stopni. Ale jeśli rozpatrywać je jako wyrażenie potrzeby uznania w oczach nauczyciela, to odkrywa ono potrzebę ucznia, polegającą na chęci bycia znaczącym i docenionym, szczególnie w oczach osoby, którą darzą  szacunkiem i uznaniem.

O czym warto pamiętać w relacjach z uczniami?

1. Pomaganie każdemu uczniowi czuć się zauważonym

Czyli traktowanie ucznia indywidualnie i bycie z nim w osobistym kontakcie. Nie wystarczają pochwały dla całej klasy, ani też ogólne docenienia takie, jak: „Dobra robota”. Docenienie musi być konkretne, oferujące konkretne uznanie za rozwój, wysiłek i wyjątkowy wkład. Na przykład zamiast „Dziękuję za udział w dyskusji”, można powiedzieć: „Zauważyłem, że nabrałeś pewności siebie, i dzielisz się swoimi opiniami”.

2. Docenianie uczniów za to, kim są

Doceniać można nie tylko sukcesy, można docenić drugiego człowieka, za to kim jest. Uznanie w szkole zazwyczaj koncentruje się na zdobytych przez uczniów ocenach, osiągnięciach i zachowaniu. Można jednak docenić okazywanie życzliwości, humoru, kreatywność, odporność i empatię.

Zauważenie, że uczeń ma koszulę w ładnym kolorze, daje mu sygnał, że nauczyciel go widzi. Ważne, aby pokazywać uczniom, że ich wartość nie wynika z rywalizacji, ale z ich znaczącej obecności w szerszej społeczności klasowej.

3. Pomagania uczniom, aby czuli się potrzebnymi

Można wyznaczyć uczniom role, na przykład: „asystent ds. obecności” czy „osoba podająca papiery”, to czyni ucznia  potrzebnym. Istotne jest podziękowanie za pełnienie danej roli.

Poczucie bycia potrzebnym buduje się też przy realizacji pracy zespołowej lub projektu, gdy każdy uczeń ma przydzieloną funkcję. Projekty zespołowe to celebracja uczenia się, i też wspólnej odpowiedzialności i więzi. Pod koniec realizacji projektu warto z uczniami podsumować rolę jaką odegrał w pracy zespołu każdy jego członek.

4. Pokazywanie uczniom, że nauczycielowi zależy na ich dobrym samopoczuciu

Nauczyciel może o nie zapytać ucznia, może to zrobić wprost, ale też poprzez wyrażenie zainteresowania, na przykład: wspomnienie o ulubionej przekąsce ucznia, pytanie o hobby, o którym wspominał kilka miesięcy temu. Można poprosić uczniów o określenie swojego stanu na obecny dzień przy pomocy koloru i wytłumaczenie, dlaczego właśnie ten kolor wybrali.

Na koniec roku warto napisać indywidualny list do każdego ucznia. Nie muszą być długie, ale wyszczególniające jakąś cechę ucznia, którą nauczyciel docenia.

5. Trwały wpływ

Trzeba stale pamiętać, że uczymy ludzi, a nie roboty. Kiedy uczniowie naprawdę wiedzą, że są ważni dla nauczyciela i dla innych uczniów, to wykazują większą pewność siebie i głębszą więź emocjonalną ze szkołą. Bez dobrych relacji nauka jest utrudniona. Uczniowie nie pamiętają w przyszłości, czego ich nauczyliśmy, ale za to pamiętają, jakim człowiekiem dla nich byliśmy.

Inspiracja artykułem Ella Miesner