Nauczyciel może zauważyć, że uczniowie nie rozwijają się tak, jak sam zakładał. Może to wynikać z różnych powodów . W tym wpisie cztery wskazówki, jak sobie z takimi problemami poradzić.

Nauczyciel zauważając, że uczniowie nie spełniają określonych w stosunku do nich oczekiwań, przeważnie ponownie tłumaczy materiał, stosując te same metody, tylko wolniej. To rzadko przynosi rezultaty, trzeba zastanowić się jakie są przyczyny. W tym wpisie cztery z możliwych. Najłatwiej byłoby zrzucić odpowiedzialność na uczniów, na ich niechęć do uczenia się lub lenistwo. Jednak w tym wpisie zastanowimy się nad przyczynami wynikającymi ze sposobu nauczania.

1. Niejasność co do celu.

Dzieje się to wtedy, gdy cel nauki lub kryteria sukcesu są dla uczniów niejasne.

Nie można zakładać że cele i kryteria, które są jasne dla nauczyciela, są też jasne dla uczniów.

Przykład: Uczniowie rozwiązujący równanie linowe, znajdują odpowiednią odpowiedź, ale nie pojmują, że mogli ją sprawdzić podstawiając do równania. Uczniowie potrafią udzielić odpowiedzi, ale nie wiedzą, jak do niej doszli, nie potrafią udzielić wyjaśnień. Ich praca koncentruje się na dokładności proceduralnej, a nie na wymaganym rozumowaniu.

Co można zrobić:

• Koncentrować się na celu, a nie na temacie.
• Opisywać kryteria sukcesu w sposób przystępny dla uczniów.
• Prosić uczniów, aby opowiedzieli własnymi słowami o celu i kryteriach sukcesu.
• Wyjaśnić uczniom, że ważne jest wyjaśnienie, a nie sam wynik.
• Zamodelować właściwe rozwiązanie problemu.

2. Brak otwartości na nowe

Uczniowie nie wiedzą, jak podejść do nowego wyzwania. Mają do dyspozycji tylko poprzednio już opanowane strategie, a one nie sprawdzają się w nowym kontekście, gdyż wymagają nowego, nieznanego uczniom podejścia.

Co można zrobić?

• Pytać uczniów: „Co już próbowaliście zrobić?”.
• Pozwolić uczniom na wycofanie się z nieefektywnej drogi.
• Zachęcać do próbowania
• Podzielić zadania na części, aby uczniowie mogli osiągnąć częściowe sukcesy.
• Podawać wskazówki, ale nie wyręczać uczniów.
• Pokazywać właściwa drogę na innym przykładzie.

3. Problem z niezrozumieniem polecenia.

Nauczyciel jest przekonany, że jego komunikat/polecenie do zadania są całkowicie jasne. Często jednak użycie nowych pojęć i skomplikowany język, mogą wpływać na brak zrozumienia.

Co można zrobić?

• Dbać o jasny przekaz w poleceniu.
• Używać prostego języka, usunąć zbędne konteksty lub wyróżnić kluczowe informacje.
• Pytać uczniów, jak rozumieją polecenie.
• Ustalać z uczniami, co powinni po kolei zrobić.
• Podać konkretny przykład.
• Podzielić zadanie na części i sprawdzać zrozumienia polecenia do każdej z nich.
• Określać wraz z uczniami, co oznacza dobre wykonanie zadania, czyli określać kryteriów sukcesu do zadania.

4. Awaria transferu 

Uczniowie nie potrafią jeszcze zastosować wiedzy już zdobytej do nowego kontekstu.

Potrafią wykorzystać daną umiejętność w praktyce lub z pomocą, ale nie potrafią rozpoznać, kiedy użyć tej samej umiejętności w nowej sytuacji.

Przykład: Uczniowie poprawnie rozwiązują zadania wymagającego mnożenia liczb, ale nie potrafią wykonać działania w zadaniu tekstowym.

Jest to podobna sytuacja, jak w punkcie 2, tylko tam uczniowie nie potrafią zacząć rozwiązywać zadania, a w tym przypadku problemy są z ukończeniem pracy.

Co można zrobić?

• Uświadamiać uczniom, że mają już opanowane umiejętności potrzebne dla ukończenia zadania.
• Podzielić zadania na etapy i podsumowywać każdy z wykonanych etapów.
• Podsumować to, co już zostało opanowane i traktować to jako zasób.

Trzy praktyczne propozycje do wypróbowania:

• Wyszczególnienie części polecenia, która odnosi się do celu – „Co jest najważniejsze w tym zadaniu?”
• Polecenie uczniom powtórzenie, własnymi słowami, czego wymaga od nich zadanie. Jakie są kroki prowadzące do rozwiązania problemu?
• Przedyskutowanie z uczniami, czy znana im strategia rozwiązywania problemu, sprawdzi się w danym przypadku.

W pokonywaniu  tych czterech barier pomaga ocenianie kształtujące stosowane przez nauczyciela w stosunku do własnego nauczania. Polega to na: zbieraniu dowodów uczenia się uczniów, dostosowywania metod nauczania do tych dowodów, i ponownego pozyskiwania informacji o procesie uczenia się uczniów.

Sprawdzanie jest tu kluczowe. Jeśli następuje ono na końcu procesu uczenia się uczniów, to nie można skorzystać z płynących ze sprawdzania wskazówek, aby lepiej pokierować procesem nauczania. Druga podstawowa sprawa, to próbowanie. Nie ma reguł – jak nauczać, pasujących do każdej klasy i do każdego ucznia. Nauczyciel doskonali swój warsztat – próbując.

Inspiracja artykułem Todda Finleya