Pierwsze minuty lekcji mają znaczenie. Jak szybko przyciągnąć uwagę uczniów i zachęcić ich do aktywnej pracy? Oto 21 sprawdzonych nauczycielskich pomysłów zadań na dobry początek zaczerpniętych z portalu Edutopia.

Wiele zależy od początku lekcji. To, jak ją zaczynamy, wpływa na cały jej przebieg.

Jeśli znajdziemy sposoby, które koncentrują uwagę uczniów, to możemy szybko przejść do lekcji. W przeciwnym razie część uczniów zacznie się zajmować czymś innym i trudno będzie ich zmobilizować.

Dobrze, gdy uczniowie dostają polecenie do wykonania od razu po wejściu do sali lekcyjnej. Może to być odszukanie błędu w przedstawionym materiale, pytanie o opinię lub pokazanie obrazu związanego z tematem lekcji z poleceniem odnalezienia ustalonego szczegółu. Chodzi o szybkie przyciągnięcie uwagi uczniów. Polecenie może być związane z poprzednią, obecną lub przyszłą lekcją. Jeśli dotyczy poprzedniej, stanowi korzystne powtórzenie, a jeśli obecnej lub następnej, to uruchamia wcześniejszą wiedzę ucznia związaną z nowym tematem.

W tym artykule przedstawiam 21 sprawdzonych podpowiedzi nauczycieli dotyczących początku lekcji:

• Który z nich nie pasuje?

Nauczyciel podaje uczniom np. cztery terminy i pyta ich, który termin nie pasuje, oraz prosi o wyjaśnienie, dlaczego. Uczniowie pracują w parach i ustalają wspólnie odpowiedź.

• Częsty błąd

Uczniowie dostają zadanie do wykonania. Nie muszą się pod pracą podpisywać. Po wykonaniu polecenia przez uczniów nauczycielka zbiera kartki i omawia najczęściej występujące błędy.

• Pytanie dyskusyjne

Nauczyciel stawia pytanie moralne lub etyczne związane z lekcją – na przykład: „Czy powinniśmy przestrzegać prawa, które naszym zdaniem jest niemoralne?”. Prosi uczniów o spisanie swojej opinii w jednym lub dwóch zdaniach. Następnie łączy uczniów w pary, aby mogli przedyskutować swoje opinie.

• Prowadzenie dziennika

Uczniowie mają na ławkach przygotowane swoje dzienniki, w których na początku lekcji dokańczają zdanie wypowiedziane przez nauczycielkę, na przykład: „Jedno, co zauważyłam dziś rano…” lub „Dzisiaj czuję…”. Taki zapis może być stałym elementem Mojego zeszytu pomagającego się uczyć.

• Rozmowy w dwóch kręgach

Nauczyciel prosi uczniów o utworzenie dwóch kręgów koncentrycznych zwróconych twarzami do siebie, a następnie zadaje pytanie, na które uczniowie wypowiadają się w parach. Po minucie, na dany sygnał, krąg zewnętrzny obraca się, tworząc nowe pary. Nauczyciel powtarza temat do dyskusji, dając uczniom szansę na wysłuchanie kilku opinii.

• Tajemnicza liczba

Lekcja zaczyna się od znalezienia tajemniczej liczby. Nauczycielka daje wskazówki, a uczniowie próbują ją zgadnąć. Można zacząć np. od wskazówki: jest to liczba parzysta, a druga wskazówka dotyczy daty wielkiej bitwy itd. Można zrobić tak, że wylosowany uczeń dowiaduje się od nauczycielki, jaką liczbę ma przedstawić, i daje pozostałym uczniom wskazówki.

• Rankingi

Nauczyciel pokazuje uczniom procedurę rozwiązywania problemu (np. rozwiązywania równania), ale nie we właściwym porządku. Zadaniem uczniów jest ułożyć ją w odpowiedniej kolejności. Może to być też lista bohaterów książki i polecenie ułożenia ich w zadanej kolejności, na przykład według stopnia odpowiedzialności, jaką ponoszą za tragedię rozegraną w książce, lub polecenie ułożenia wydarzeń we właściwej chronologii.

• Zapisywanie z pamięci

Nauczycielka prosi uczniów o zapisanie wszystkiego, co pamiętają z poprzedniej lekcji. Jeden uczeń odczytuje jedno zagadnienie, a wszyscy, którzy go nie mieli zapisanego, dopisują je do swojej listy i tak do wyczerpania tematu. Bardzo dobry sposób na powtórzenie.

• Podobieństwa

Nauczyciel podaje nazwę pojęcia. Uczniowie dopisują skojarzenia z nazwą i uzasadniają podobieństwo. Pojęcie może być nowe, chodzi o to, aby uruchomić posiadaną już przez uczniów wiedzę i skojarzenia z nią.

• Quiz

Nauczycielka rozpoczyna zajęcia krótkim quizem. Quiz nie podlega ocenie nauczycielki, tylko samoocenie. Uczniowie dobierają się w pary, dzielą się odpowiedziami i zadają sobie dodatkowe pytania.

• Zadanie na dobry początek

Można rozpocząć lekcję od praktycznego zadania. Może to być zadanie związane z poprzednią lekcją lub obecną. A może też być zadanie organizacyjne, jak na przykład podlewanie roślin, porządkowanie półek lub pomoc w przygotowywaniu materiałów dydaktycznych na daną lekcję lub następną.

• Błąd

Nauczycielka rozwiązuje zadanie na tablicy i celowo popełnia jeden błąd. Zadaniem uczniów jest wykrycie błędu. Ten sposób sprawdza się nie tylko na lekcjach przedmiotów ścisłych. Na lekcjach języka polskiego można przedstawić uczniom tekst z błędami i poprosić ich o ich znalezienie. Najlepiej zapowiedzieć, ile błędów zostało popełnionych.

• Jakie macie pytania?

Nauczyciel wyświetla obraz związany z tematem lekcji i prosi uczniów o formułowanie pytań dotyczących obrazu. Pytania mogą znaleźć odpowiedzi w trakcie lekcji.

• Tablica z pytaniami

Nauczycielka zamieszcza na tablicy pytanie otwarte związane z tematem. Uczniowie mają za zadanie odpowiedzieć na nie. W trakcie lekcji można wracać do tego pytania i odpowiedzi na nie i sprawdzać, na ile odpowiedzi uczniów były trafne.

• Czytanie w ciszy

Uczniowie otrzymują tekst do przeczytania w ciszy. Do tekstu może być dołączone pytanie. Dzięki pytaniu uczniowie czytają tekst z intencją znalezienia odpowiedzi na pytanie.

• Dzień z matematyką

Nauczyciel matematyki wykorzystuje datę dnia. Na przykład 28 września prosi swoich uczniów o zapisanie ułamka 8/28 na 3 różne sposoby lub o wskazanie czterech punktów leżących na prostej y = 8x + 28, lub o rozwiązanie równania 8x – 28 = 20x – 28.

• Poprzednia lekcja

Nauczycielka prosi, aby uczniowie zapisali w zeszycie jedną rzecz, która idzie im dobrze, jedną, która idzie im słabo, i jedną, o której chcieliby się dowiedzieć więcej. Jest to dobre powtórzenie poprzedniej lekcji i przygotowanie do następnej.

• Przygotowanie do egzaminu

Nauczyciel wybiera kilka pytań z arkuszy egzaminacyjnych z poprzednich lat. Pytania są związane z tematem poprzedniej lekcji. Uczniowie sprawdzają, czy mają dobre odpowiedzi, i otrzymują informację, czy są przygotowani w danym zakresie do egzaminu.

• Dzień z historią

Nauczycielka pokazuje uczniom przedmioty lub obrazy związane z epokami. Zadaniem uczniów jest wyselekcjonowanie tych artefaktów, które pasują do epoki, którą się w danym czasie zajmują.

• Kategorie

Nauczyciel przedstawia uczniom obrazy lub przedmioty i prosi o posegregowanie ich w wymyślone przez siebie kategorie. Ćwiczenie warto robić w grupach. Po jego wykonaniu można porównać, jakie kategorie wymyśliły poszczególne grupy.

• Obserwacja

Nauczyciel przedstawia przez chwilę obraz związany z tematem lekcji. Prosi uczniów o wypisanie jak największej liczby zaobserwowanych szczegółów. Następnie zadaje pytanie, na przykład: czy na obrazie był ktoś w kapeluszu lub po której stronie stała dziewczynka itp. Uczy to uczniów wnikliwej obserwacji i pokazuje, że nie jest łatwo właściwie zapamiętać obraz, widząc go tylko przez chwilę.

Pierwsze minuty lekcji mogą zdecydować o tym, czy uczniowie szybko zaangażują się w pracę, czy też trudno będzie skupić ich uwagę. Jak rozpocząć zajęcia, aby zaciekawić uczniów i zachęcić ich do aktywności? Przedstawione pomysły można łatwo dostosować do różnych przedmiotów i wieku uczniów.

Inspiracja artykułem Andrei Tamayo