W tym wpisie 8 skutecznych praktyk przypominania i uczenia się, które warto przekazać i wypróbować razem z uczniami: fiszki, quizy, wyróżnienia, notatki, rysowanie, mapy myśli, gry. W następnym wpisie następnych siedem. A w trzecim – jak je można wykorzystać w Moim zeszycie pomagającym się uczyć.

Uczniowie przygotowując się do sprawdzianu i powtarzając materiał przeważnie powtórnie czytają teksty z podręcznika lub własne notatki. Mają nadzieję, że to im pomoże zapamiętać treści.

Jednak są to działania bierne, aby coś zapamiętać, trzeba włączyć aktywność.

Nic nie zastąpi aktywnego wyszukiwania, żmudnej praktyki przywoływania informacji z pamięci, i to bez wsparcia zewnętrznych źródeł, takich jak notatki czy podręcznik.

Ważne jest też częstość powtarzania i to rozłożona w czasie, nie wystarczy powtórzyć tylko raz, albo kilka razy raz po razie, powtarzanie musi być rozłożone w czasie.

Warto wykonywać quizy, testy, gry powtórkowe, stosować fiszki. W tym wpisie 15 rekomendowanych sposobów na powtórzenie.

1. Fiszki

Fiszki cieszą się od dawna popularnością wśród uczniów. Od dawna mają zastosowanie w nauce języków obcych, ale coraz częściej tez w innych przedmiotach. Szczególnie, gdy są odpowiednio wykorzystywane, to stanowią skuteczną formę przypominania. Fiszka to karteczka – po jednej stronie pytanie, a po drugiej odpowiedź. Według badania z 2023 roku, już w drugiej klasie szkoły podstawowej fiszki mogą pomóc uczniom zapamiętywać informacje, skuteczniej niż inne strategie mnemotechniczne, takie jak na przykład stosowane piosenki i rymowanki.

Badania sugerują, że podczas nauki z fiszkami uczniowie często zbyt szybko przechodzą od jednej fiszki do drugiej . Aby zapewnić długotrwałe przechowywanie w pamięci, trzeba przypominać sobie informacje z fiszki cztery lub pięć razy.

Samo tworzenie fiszek jest już dobrym sposobem na uczenie się. Dlatego trzeba zachęcać uczniów do tworzenia fiszek i z nich korzystania.

2. Quizy

Quizy i testy są bardzo skuteczne w zapamiętywaniu. Kiedy uczniowie angażują się w wykonywaniu testu, aktywnie wydobywają informacje z pamięci, wzmacniając i tworząc nowe ścieżki odzyskiwania (badania z 2023 roku). Testy w tym wypadku nie służą ocenie wiedzy ucznia, ale przypomnieniu materiału. Nie powinny być oceniane, ani brane pod uwagę, przy ocenie pracy ucznia, mogą podlegać jedynie samoocenie uczniowskiej. Wtedy są dla ucznia wskazówką,, co jeszcze powinien zapamiętać.  Konieczne jest przestawienie uczniom prawidłowych wyników, aby

zrozumieli, co zrobili dobrze, a co źle. Według przeglądu badań z 2023 roku przydatne są wszelkiego rodzaju quizy: wielokrotnego wyboru, z lukami do uzupełnienia, z krótkimi odpowiedziami, z przypomnieniem na podstawie podpowiedzi itp.

Korzystne jest przeprowadzanie testów oraz tworzenie ich przez samych uczniów. Uczniowie tworząc pytania do testów, wyszczególniają, co jest w temacie ważne i lepiej to zapamiętują. Stworzone przez uczniów mogą być polecane do wypełnienia innym uczniom.

3. Wyróżnianie w tekście

Uczniowie przeglądając materiały często podkreślają ważniejsze treści. Jednak samo podkreślanie nie powoduje zapamiętywania, powinno być połączone z aktywnym działaniem, takim jak samoocena, podsumowywanie, streszczenie, wyciąganie wniosków i tworzenie notatek.

Efektywne zaznaczanie można ćwiczyć, polecając podkreślanie tylko głównych idei i dodawaniu przemyślanych adnotacji na marginesach. Można również polecić uczniom zapoznanie się wzajemne z tym, co każdy z uczniów podkreślił.

4. Sporządzanie notatek

Najczęściej uczniowie robią notatki podsumowujące wszystko, co usłyszeli. Lepiej, gdy po 10–20 minutach lekcji nauczyciel zrobi przerwę na spisanie wszystkiego, co uczniowie usłyszeli lub przeczytali ważnego. Badania pokazują, że  częste przeformułowanie myśli własnymi słowami  znacznie wzmacnia pamięć.

Inna polecana metoda zapamiętywania, to spisanie wszystkiego, co uczeń zapamiętał z poprzedniej lekcji. Po spisaniu uczniowie mogą podzielić się zapisami w parach, dzięki temu uczą się wzajemnie od siebie i utrwalają wiedzę.

5. Rysowanie

Rysowanie może pomóc uczniom w zapamiętywaniu materiału. Badania wskazują , że umiejętności artystyczne nie mają tu znaczenia; liczy się rekonstrukcja poznanego materiału. Ważne jest, aby poprzez rysowanie nie zawierało błędnych treści, gdyż jest to tak silne działanie, że trudno je potem wyprostować. Można tworzyć wspólne reprezentacje graficzne na tablicy, wtedy łatwo wykryć luki i mylne poglądy.

Nie każde rysowanie jest tak korzystne, powinno być ono związane z tematem, reprezentować, to czego uczniowie się nauczyli i uznali za ważne.

6. Mapy myśli

Mapy myśli to graficzne przedstawienia, nie tylko pojęć, ale też powiazań pomiędzy nimi. Takie mapy mogą czterokrotnie zwiększyć zrozumienie.

Mapy myśli są świetnym sposobem na zapamiętywanie, nie tylko pojęć, ale powiązań między nimi.

Mapę myśli powinien wykonywać każdy dla siebie, a nie nauczyciel na tablicy z poleceniem przerysowania jej do zeszytu. Mapa powinna być dziełem ucznia.

7. Gry powtórkowe

Gry powtórkowe to popularna i przyjemna forma przypominania. Obecnie istnieje wiele łatwych w obsłudze platform, które pozwalają nauczycielom organizować proste gry powtórkowe, takie jak Kahoot , Gimkit i Blooket .

Ważne jest, aby były przedstawione właściwe odpowiedzi, aby uczniowie mogli dokonać samooceny. Takie stworzone gry powtórkowe nauczyciel może zachować dla następnych roczników.

Uczniowie mogą w grupach tworzyć takie gry z poleceniem zagrania w nie dla innego zespołu.

Trzy wpisy pt.: 15 efektywnych praktyk powtarzania i uczenia się pochodzą z  inspiracji artykułem Daniela Leonarda