Organizacja i planowanie uczenia się

Umiejętność planowania nauki, organizowania własnej pracy i utrzymywania porządku nie jest czymś, z czym uczniowie przychodzą do szkoły. Trzeba ich jej systematycznie uczyć. Jak pomóc nastolatkom przestać uczyć się na ostatnią chwilę, lepiej zarządzać czasem, porządkować materiały i skutecznie realizować zadania? Okazuje się, że wiele można osiągnąć dzięki prostym rozwiązaniom stosowanym na co dzień przez nauczyciela.

Organizacja i planowanie nauczania to umiejętności, których większość nastolatków jeszcze nie opanowała. Czy można ich tych umiejętności uczyć?

Każdy nauczyciel wie, że większość uczniów przygotowuje się do sprawdzianu w ostatniej chwili, mimo że termin jest znany znacznie wcześniej. Często wygląda to tak, że tuż przed egzaminem lub sprawdzianem uczeń próbuje w ciągu jednej nocy nadrobić zaległości. W rezultacie jest niewyspany, zmęczony i ma trudności z koncentracją.

Innym przykładem braku organizacji jest nieporządek w materiałach. Uczniowie często zapominają zeszytu, pracy domowej czy potrzebnych materiałów pomocniczych, mimo że nauczyciel im o nich przypomina.

Jak pomóc uczniom efektywnie planować z wyprzedzeniem, monitorować własną naukę i zachowywać porządek?

Dobry przykład nauczyciela

Jednym z najlepszych sposobów jest dawanie uczniom dobrego przykładu. Nauczyciel może pokazywać, jak planuje swoje aktywności, a także miejsce, w którym zapisuje ważne terminy. W sklepach dostępne są kalendarze nauczyciela na rok szkolny – taki kalendarz może być widoczny dla uczniów. Można też pokazać im, jak planować zadania w kalendarzu elektronicznym. Jeśli uczniowie widzą, że nauczyciel sam planuje swoje działania, mogą brać z niego przykład.

Kalendarz w zeszycie

Nauczyciel może zaproponować uczniom planowanie w Moim zeszycie pomagającym się uczyć. Można ustalić wspólnie z uczniami miejsce w zeszycie, na przykład na końcu lub na okładce, gdzie będzie zamieszczony kalendarz obejmujący określony czas. Uczniowie zapisują w nim terminy sprawdzianów, ale również planują, kiedy będą się do nich przygotowywać. Jeśli uwzględnią w kalendarzu także inne zajęcia pozalekcyjne, łatwiej będzie im znaleźć czas na naukę.

Oprócz terminów sprawdzianów w kalendarzu mogą znaleźć się również dni świąteczne, imprezy szkolne i inne stałe wydarzenia.

Nauczyciel może zarezerwować część lekcji na uzupełnienie kalendarzy i zaplanowanie przez uczniów własnego czasu. Warto zachęcać uczniów do dzielenia się zapisami w kalendarzu. Dzięki temu mogą uzupełniać brakujące terminy i wzajemnie się inspirować.

Pod koniec okresu objętego kalendarzem nauczyciel może zaproponować podsumowanie: co udało się zrealizować i w jakim stopniu. Uczniowie przeważnie nie dostrzegają związku między wysiłkiem włożonym w naukę a osiągniętym wynikiem. Często uważają, że wynik sprawdzianu zależy od wrodzonych zdolności, a nie od przygotowania. Analiza czasu poświęconego na naukę może pomóc im dostrzec, że systematyczna praca przekłada się na lepsze wyniki.

Porządek w materiałach

Uczniowie zwykle mają w plecaku „wszystko”. Nie sprawdzają jego zawartości.

Można ustalić konkretne dni, w których uczniowie będą sprawdzać, co mają w teczkach. Nauczyciel może polecić:

  • Wyłóżcie zawartość plecaków na ławki i posegregujcie materiały ze wszystkich zajęć na dwie grupy: „tak” – potrzebne i „nie” – niepotrzebne.
  • Wyrzućcie niepotrzebne papiery do pojemnika na makulaturę, a te, które są potrzebne, włóżcie do odpowiednich teczek, segregatorów itp.

Ta praktyka wymaga wcześniejszego ustalenia, co powinno znajdować się w segregatorach. Po kilku takich „czystkach” uczniowie przyzwyczają się do utrzymywania większego porządku.

Zorganizowany zeszyt

Prowadzenie przez uczniów Mojego zeszytu pomagającego się uczyć uczy porządku. Każda lekcja ma ustalony układ zapisu: cele lekcji, kryteria sukcesu, ważne pojęcia, miejsce na wykonywanie zadań oraz refleksyjne podsumowanie. Taki układ pomaga utrzymywać porządek w notatkach. Dodatkowo poszczególne części można oznaczyć specjalnymi ikonkami lub kolorami, aby łatwiej było później odnaleźć potrzebne zagadnienia.

Porządek w komputerze

Również przestrzeń cyfrowa wymaga uporządkowania. Pliki powinny być odpowiednio nazwane, niepotrzebne dokumenty systematycznie usuwane, a skrzynka pocztowa uporządkowana. Każdy uczeń powinien nauczyć się zarządzać swoimi danymi na komputerze.

Także w tym przypadku sprawdza się przykład nauczyciela. Jeśli uczniowie widzą porządek na komputerze nauczyciela, istnieje większa szansa, że sami wprowadzą podobne zasady. Można poświęcić godzinę wychowawczą na omówienie zasad porządkowania komputera, na przykład odpowiadania na e-maile, usuwania spamu, oznaczania folderów i plików itp.

Planowanie wstecz

Wielu uczniów odkłada na później wykonanie dużych projektów i zadań, ponieważ przytłacza ich zakres pracy. Warto nauczyć ich planowania wstecz, czyli rozpoczynania planowania od terminu końcowego. Można zaproponować następujący schemat:

  • Podziel zadanie na etapy. Wypisz wszystkie działania, które są konieczne do jego ukończenia. Uwzględnij wymagania określone w kryteriach sukcesu.
  • Oszacuj czas. Gdy przygotujesz listę kroków, zastanów się, ile czasu zajmie realizacja każdego z nich.
  • Ustal harmonogram. Zaczynając od ostatecznego terminu, rozplanuj poszczególne działania i przypisz im czas realizacji. Porównaj projekt z kryteriami oceny i w razie potrzeby dostosuj harmonogram.

Pomocne może być zapisywanie kolejnych kroków na karteczkach samoprzylepnych, wraz z planowanym czasem ich realizacji, a następnie układanie ich w odpowiedniej kolejności. Można też wprowadzić oznaczenia wskazujące, które zadania uczeń może wykonać samodzielnie, a przy których potrzebuje pomocy – i od kogo może ją uzyskać.

Dobrym pomysłem jest omówienie planów zarówno przed rozpoczęciem zadania, jak i po jego ukończeniu.

Planowanie jest często pomijane przez uczniów, którzy od razu zabierają się do wykonania zadania. Warto uczyć ich, że przed rozpoczęciem pracy należy zatrzymać się na chwilę i zastanowić: co zrobić najpierw, a co później? Trzeba przyzwyczajać uczniów do tego, by nie działali pochopnie, lecz poświęcali czas na zaplanowanie swoich działań.

Warto, aby takie plany były zapisywane w zeszycie ucznia. Dzięki temu można do nich wracać, monitorować postępy i uniknąć ich zagubienia.

Jeśli uda się nauczyć uczniów dobrych nawyków organizacyjnych, sprawdzi się przysłowie: „Czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci” – oczywiście w pozytywnym znaczeniu.

 

0 Comments