Koncentrację uwagi można ćwiczyć. W tym wpisie kilka podpowiedzi, jak to zrobić.

Niektórzy uczniowie koncentrują się łatwo, a niektórzy mają duże z tym trudności. Badania pokazuje, że skupienie uwagi przez 10 minut jest nie lada wyzwaniem. Brak koncentracji jest głównym czynnikiem wpływającym na postępy w nauce. Wielu nauczycieli oczekuje, że uczniowie będą skupieni na ich lekcjach, a to często nie zależy od woli ucznia.

Skupienia uwagi jest umiejętnością, którą można wytrenować, a konsekwentny wysiłek pozwala na jej rozwój.

Trzy prawdy o uwadze:

• Mózg nie jest w stanie dogłębnie przetworzyć dwóch złożonych rzeczy na raz.
• Długotrwałe skupienie poprawia zdolność uczenia się, zapamiętywania i rozumowania.
• Uwaga wzrasta, gdy wysiłek wydaje się celowy i postęp jest widoczny.

Kognitywistka pokazuje, że uwaga zachowuje się jak mięsień: używana celowo, wzmacnia się, a rozdrabniana przez wielozadaniowość i bierną stymulację, słabnie.

Pięć podpowiedzi, co można zrobić z uczniami, aby ich koncentracja była ćwiczona.

1. Refleksja na początku lekcji

Rozpoczynanie lekcji od refleksji na temat poprzedniej lekcji lub pytaniem, które nakreśli temat zajęć na dany dzień. Warto dać uczniom pięć minut na nieprzerwane myślenie i zapisywanie myśli. Można zadać uczniom pytanie pomocnicze, aby pomoc im w myśleniu nad refleksją. Pomocny może być Mój zeszyt pomagający się uczyć, w którym znajduje się miejsce na zapisywanie refleksji.

Początkowo uczniowie mogą mieć trudności z utrzymaniem koncentracji przez czas zapisywania, ale dzięki codziennym ćwiczeniom zapisywanie staje się naturalna rutyną.

Szczególnie korzystne jest zapisywanie refleksji ręcznie, tablety i laptopy mogą być źródłem rozproszenia uwagi. Można ustalić z uczniami, że refleksja zapisywana jest ręcznie w zeszycie, a inne urządzenia są w tym czasie wyłączone.

2. Powtórzenia.

Powtórzenia to codzienne ćwiczenie, które wymaga od uczniów skupienia się na samodzielnej pracy. Można zacząć od krótkiego ćwiczenia polegającego na przejrzeniu notatek lub tekstów dotyczących poprzednich lekcji lub poprosić uczniów, aby przywołali z pamięci wszystko, czego się nauczyli z danego tematu do tej pory. Z czasem długość powtórzeń można stopniowo wydłużać do momentu, gdy klasa będzie czuła się komfortowo z 25–30 minutami nieprzerwanej pracy.

Można zastosować cykle w stylu Pomodoro . Podczas samodzielnej pracy, takiej jak czytanie, pisanie czy analiza, uczniowie pracują w krótkich interwałach, po których następują krótkie przerwy. Na początku roku można zacząć od bardzo krótkich, pięcio- lub siedmiominutowych cykli skupienia, po których następuje dwuminutowa przerwa. W miarę jak uczniowie nabierają wytrzymałości, stopniowo można wydłużyć czas trwania interwałów skupienia. W ciągu kilku tygodni większość uczniów jest w stanie wytrzymać 15–20 minut pracy w skupieniu. Po systematycznym stosowaniu techniki wielu z nich jest w stanie ukończyć pełny blok skupienia trwający 25–30 minut podczas zadań takich jak pisanie wypracowań czy czytanie ze zrozumieniem.

3. Uświadomienie uczniom, jak działa uwaga

Warto polecić uczniom zapoznanie się z filmem lub tekstem  dwa razy. Przy pierwszym tekście nie dbać o to, aby uczniowie się skupiali, dopuszczać rozmowy lub wykonywanie innych zadań jednocześnie, a za drugim razem poprosić, aby skupili się nad tekstem i nie rozpraszali się. Testy które uczniowie wykonają po każdym ćwiczeniu  mogą uświadomić im, jak skupienie wypływa na zapamiętywanie.

Uczniowie mogą zacząć dzięki tym ćwiczeniom rozumieć, dlaczego wielozadaniowość podczas czytania, pisania lub słuchania prowadzi do braku efektywnego wykorzystania czasu.

Można też pod koniec lekcji zapytać uczniów:

• Jak oceniasz swoją uwagę podczas lekcji?
• Czy Twoje skupienie się poprawiło?

Dobrze, jeśli uczniowie potrafią samoocenić swoje skupienie.

3. Uwidocznienie myślenia

Uczniowie mogą zapisywać swoje refleksje na plakacie. Każdy z nich może w czasie trwania lekcji wstać i zapisać to, co uważa za ważne i godne zapamiętania. Taki plakat może być wykorzystany przy podsumowaniu lekcji.

Lekcje warto kończyć refleksją polegająca na odpowiedzi na pytanie: „Czego się dzisiaj dowiedziałem?”. Mogą do tego służyć tak zwane „wyjściówki” małe karteczki, które wypełniają uczniowie kończąc lekcję.

4. Łączenie uwagi z celem

Uczniowie, którzy są świadomi celu – dlaczego się czegoś uczą, łatwiej skupiają uwagę. Uwaga podąża za znaczeniem.

Można zadać uczniom pytanie: Jak myślicie, po co się tego uczymy? lub Jakie ma znaczenie to. czego się uczymy? lub Do czego może się przydać to, czego się uczymy?

5. Rytm pomaga

Jeśli uczniowie pracują w znanym sobie rytmie, to mają lepszą okazję do skupienia się. Struktura pracy może być monitorowana poprzez śledzenie czasu pracy uczniów.

Uczniowie mogą lepiej się skupić, gdy nauczyciel podaje im jasną i wyraźną instrukcję partiami.

Kiedy uczniowie uczą się kontrolować swoją uwagę, przestają dawać się ponieść rozproszeniu i zaczynają kierować własnym myśleniem.

Inspiracja artykułem  Cathleen Beachboard