Dawniej praca w grupach w szkole była rzadkością. Teraz jest jej znacznie więcej, ale nie zawsze jest produktywna. W tym wpisie wskazówki, aby praca grupowa była efektywna.

Praca grupowa jest zalecana w ocenianiu kształtującym. Mówi o tym czwarta strategia OK: Umożliwianie uczniom, by korzystali wzajemnie ze swojej wiedzy i umiejętności.

• Skład grupy

Problem zaczyna się już na poziomie doboru członków grupy. Jeśli pozostawić dowolność uczniom, to często grupa jest dobierana ze względu na przyjaźnie, a nie kompetencje, jeśli z kolei nauczyciel dobiera uczniów, to praca może się nie kleić.

Dla mnie najlepszym sposobem jest losowanie i zdanie się na działanie losu. Taki dobór może nie być odpowiedni, ale dzięki niemu uczniowie uczą się pracować z różnymi ludźmi, co im się przyda w przyszłości.

• Równa praca

Drugi problem polega na równomiernym rozłożeniu pracy pomiędzy uczniami w grupie. Często się zdarza, że ktoś nie jest aktywny lub na odwrót zawłaszcza całe działanie. Tu pewnym rozwianiem może być przydział ról. Role mogą sami uczniowie w grupie rozdzielić, a może to zrobić też nauczyciel, kierując się potrzebami uczniów. Role też można losować. Ważne jest, aby każdy uczeń znał zakres obowiązków przyporządkowany każdej roli. Można określić też rolę facylitatora, osoby odpowiedzialnej za dyskusję w czasie pracy grupy, czyli udzielającej głosu i pilnującej, aby ktoś czasu zbytnio nie zajmowal. Facyliator ma również wpisane w swojej roli zachęcane wszystkich do wyrażania opinii.

• Ocena

Trzecia problemowa sprawa to ocena. Ona ma związek z dobrze określonym tematem pracy i kryteriami sukcesu. Jeśli kryteria sukcesu są jasno i konkretnie określone, to grupa może dokonać samooceny.

Potrzebny jest również zwyczaj omawiania wkładu pracy każdego z członków grupy. Dzięki niemu uczniowie starają się wykonać swoje obowiązki dobrze, aby reszta grupy nie miała do nich pretensji.

• Praca w parach

Praca grupowa przynosi wiele korzyści, więc warto ją w klasie często organizować. Szczególnie korzystna jest praca w parach, którą można organizować stale. Zdając uczniom pytanie można poprosić, aby przed udzieleniem odpowiedzi uczniowie porozmawiali w parach i ustalili odpowiedź wspólnie.

• Poczucie więzi.

Teoria autodeterminacji zakłada, że każdemu uczącemu się człowiekowi potrzebne jest poczucie więzi. Jeśli w klasie jest poczucie więzi i wspólnoty, to praca w grupie jest łatwiejsza do zorganizowania i również odwrotnie – praca w grupie buduje poczucie więzi.

Dzięki pracy w grupie uczniowie uczą się od siebie wzajemnie, co jest niezwykle korzystne dla procesu uczenia się.

Początek organizacji pracy w grupach może nie być prosty, ale z czasem uczniowie zaczynają respektować zasady i praca staje się produktywna.

• Rola nauczyciela

Nauczyciel nie powinien zostawiać grup bez kontaktu. Rola nauczyciela jest monitorowanie prac grup, udzielania im konsultacji i rozwiazywanie większych konfliktów.

Do pracy w grupie powinien przygotować nauczyciel sam siebie. Jeśli nauczyciel decyduje się na pracę uczniów w grupie, to powinien określić cel i kryteria sukcesu. Musi też sprawdzić, czy uczniowie je dobrze rozumieją.

• Zasady

Dobrze jest spisać zasady pracy w grupie i wywiesić je w widocznym miejscu, aby uczniowie mogli się do nich odwoływać. W zasadach dobrze ująć prawo każdego do zgłaszania pomysłów oraz ustalenia sposobu podejmowania decyzji.

Zasady powinny być ustalone w całej klasie, jeszcze przed rozejściem się uczniów do grup. Najlepiej, gdy zasady tworzą sami uczniowie, a nauczyciel dba, aby niczego nie zabrakło.

Wskazówki dotyczące skutecznej pracy grupowej

• Zorganizowanie dogodnego miejsca do pracy, tak, aby grupy sobie wzajemnie nie przeszkadzały. Uczniowie wszyscy powinni być widoczni dla nauczyciela
• Nauczyciel obecny. Nauczyciel powinien przemieszczać się po klasie od grupy do grupy. Uczniowie potrzebują wskazówek dotyczących pracy i własnego w niej udziału.
• Określenie kryteriów sukcesu, zasad i czasu przeznaczonego na pracę oraz ustalenie sposobu prezentacji wyników.
• Unikać laptopów.Laptopy odciągają uczniów od tematu, rozpraszając ich uwagę i uniemożliwiając im pełne i równe uczestnictwo.